Chekni nega olish kerak? Xaridor uchun oddiy qog‘ozning katta ahamiyati bor
Do‘kondan xarid qildingiz. Sotuvchi mahsulotni qo‘lingizga tutqazdi, pulni oldi va chek chiqardi. Ko‘pchilik esa uni bir qarab, axlat qutisiga tashlaydi. Aslida esa shu kichik qog‘oz keyinchalik xaridorning eng muhim hujjatlaridan biriga aylanishi mumkin.
Tasavvur qiling: bir necha kundan keyin sotib olgan telefoningiz ishlamay qoldi yoki maishiy texnikada nuqson aniqlandi. Sotuvchiga murojaat qilganingizda esa: «Bizdan olganingizni qanday isbotlaysiz?» degan savol berilishi mumkin.
Ana shunday vaziyatda chek xaridni tasdiqlovchi muhim dalillardan biri bo‘ladi.
Chek — xaridni tasdiqlovchi hujjat
O‘zbekistonning iste’molchilar huquqlarini himoya qilishga oid qonunchiligiga ko‘ra, oldi-sotdi amalga oshirilganda iste’molchiga kassa yoki tovar cheki berilishi kerak. Tovarni chek bermasdan sotish taqiqlangan.
Chekda odatda xarid qilingan mahsulot, uning narxi, xarid sanasi va savdo amalga oshirilgan joy haqidagi ma’lumotlar aks etadi. Shu sababli uni saqlab qo‘yish keyinchalik nizoli vaziyatlarda qo‘l kelishi mumkin.
Mahsulot nuqsonli chiqsa-chi?
Masalan, xaridor do‘kondan qimmat maishiy texnika sotib oldi. Oradan bir necha kun o‘tib, mahsulotda nuqson paydo bo‘ldi.
Bunday holatda xaridor qonunchilikda belgilangan tartibda mahsulotni almashtirish, narxini kamaytirish, nuqsonni bepul bartaraf etish yoki ayrim hollarda pulini qaytarishni talab qilishi mumkin.
Biroq o‘z talabini bildirishda xariddan qolgan hujjatlar, jumladan chek muhim ahamiyat kasb etadi. Raqobat qo‘mitasi ham nuqsonli tovar bo‘yicha murojaat qilganda xarid chekini ilova qilishni tavsiya qiladi.
«Chek yo‘qolib qolsa, huquqimdan ayrilamanmi?»
Har doim ham unday emas.
Raqobat qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, mahsulotni sotib olganlik faktini tasdiqlovchi hujjatning yo‘qligi iste’molchining boshqa dalillardan foydalanishiga to‘sqinlik qilmaydi.
Ammo chek xaridni isbotlashni ancha osonlashtiradi. Shu bois uni hech bo‘lmaganda mahsulotning kafolat muddati tugaguncha saqlab qo‘yish maqsadga muvofiq.
Oddiy xaridda ham chek kerakmi?
Ha.
«Arzon mahsulot-ku, chek shart emas», «Bir dona kiyim oldim, nima qilardim chekni?» degan qarash keyinchalik muammoga sabab bo‘lishi mumkin.
Ayniqsa:
— maishiy texnika;
— telefon va elektronika;
— mebel;
— qurilish materiallari;
— kiyim-kechak va poyabzal;
— kafolatli mahsulotlar xarid qilinganda chekni saqlash muhim.
Chunki mahsulot bilan bog‘liq muammo aynan qachon yuzaga kelishini oldindan bilib bo‘lmaydi.
Chekni olish — faqat xaridorning emas, sotuvchining ham manfaatiga
Chek xaridor uchun himoya vositasi bo‘lsa, sotuvchi uchun ham savdo qonuniy amalga oshirilganini tasdiqlovchi hujjatdir.
Shuning uchun xarid vaqtida «Chek kerak emas» demaslik, aksincha, uni olish va saqlab qo‘yish odatga aylanishi kerak.
Bir necha soniya chekni olishga ketadi. Ammo muammoli vaziyatda shu chek sizning minglab yoki millionlab so‘mlik xaridingizni himoya qilishi mumkin.
Eng muhimi, chekni olgach darhol tashlab yubormang. Uni saqlang — chunki bugun oddiy qog‘ozdek ko‘ringan hujjat ertaga o‘z huquqingizni himoya qilishdagi asosiy dalillardan biri bo‘lishi mumkin.
