Dorixonada sizning sog’ligingiz nazoratda: Parkentda jamoatchilik monitoringi o’tkazildi

Parkent tumani iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyati dorixonalarda dori vositalari va tibbiy buyumlarni sotish jarayonini, iste’molchilar huquqlariga rioya etilishini, dorilarning saqlanish sharoitlari va yaroqlilik muddatlarini o’rgandi.
Dorixonaga kirgan odam ko’pincha shoshiladi. Kasal bola yoki og’riyotgan ota-ona uchun dori kerak, shuning uchun u qutini oladi, pulni to’laydi va chiqib ketadi. Dorining qanday sharoitda saqlangani, muddati qancha qolgani va unga to’g’ri ma’lumot berilgani ko’pchilik uchun ikkinchi darajali bo’lib tuyuladi. Aslida esa aynan shu narsalar dorining shifo bo’lishi yoki zarar yetkazishini hal qiladi.
Shu bois Parkent tumani iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyati tuman dorixonalarida jamoatchilik monitoringini o’tkazdi. Monitoring davomida aholiga dori vositalari va tibbiy buyumlarni sotish jarayoni, iste’molchilar huquqlariga rioya etilishi, dorilarning saqlanish sharoitlari hamda yaroqlilik muddatlari o’rganildi.
Jamoatchilik monitoringi nima? Bu jazolash emas, fuqarolar nomidan, fuqarolar manfaati yo’lida olib boriladigan ochiq kuzatuv. Jamiyat mutaxassislari dorixonaga xaridor ko’zi bilan qaraydi: tokchadagi dorining muddati, saqlash joyi, narxi va tovar haqidagi ma’lumot qanday ekanini ko’radi. Maqsad bitta: aholi sifatli va xavfsiz dori vositalaridan foydalansin hamda dori sotishda qonunchilik talablariga rioya etilishi jamoatchilik nazoratida o’rganilsin.
Nega aynan dorixonalar? Chunki bu yerda xato narxi boshqa joydagidan yuqori. Do’konda sifatsiz mahsulot hamyonga zarar yetkazadi, dorixonada esa sog’liqqa. Noto’g’ri saqlangan yoki muddati o’tgan dori kutilgan natijani bermasligi, ba’zan esa salomatlikka salbiy ta’sir qilishi mumkin. Bolalar uchun mo’ljallangan dorilarda bu xavf yanada jiddiyroq.
Dorining haqiqiyligini tekshirishda bugun yangi vosita bor: raqamli markirovka. Dori vositalari va tibbiy buyumlarni majburiy raqamli markirovkalash 2022-yil 1-sentyabrdan boshlangan. Bu qadoqdagi maxsus kvadrat kod, ma’lumotlarni elektron bazada saqlaydigan Data Matrix kodi. “Asl Belgisi” milliy axborot tizimida qadoq haqidagi ma’lumotlar shu kod bilan bog’langan, ishlab chiqaruvchi esa yaroqlilik muddati haqidagi ma’lumotni ham aynan shu kod orqali tizimga uzatadi. Oddiy qilib aytganda, kod dorining “shaxsiy hujjati” vazifasini bajaradi: u asl va hisobga olingan dori ekanini tasdiqlaydi. Shuning uchun dori olayotganda qadoqda bu kod bor-yo’qligiga qarang. Kod ko’rinmasa, farmatsevtdan buning sababini so’rang va dorining hujjatlari to’g’riligiga ishonch hosil qiling.
Monitoring paytida e’tibor tortgan narsalardan biri dorixonalarda osib qo’yilgan e’lon: dorixonalardan sotilgan dori vositalari va tibbiy buyumlar qaytarib olinmaydi va shunga o’xshash dorilarga almashtirilmaydi. E’londa Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi 185-son qaroriga havola qilingan. Qoidaning sababi tushunarli: dori maxsus saqlash sharoitini talab qiladi, qaytarilgan dorining qanday saqlangani esa noma’lum. Lekin bu qoida dorixonaga muddati o’tgan dorini sotish huquqini bermaydi. Muddati o’tgan dori sotilmasligi kerak, sotilgan bo’lsa, u albatta qaytarib olinib, almashtirilishi yoki pul qaytarilishi shart. E’londagi “qaytarilmaydi” iborasi sotuvchining o’z xatosini yopib qo’yadigan qalqon emas. Shuning uchun dorini kassadan chiqishdan oldin tekshirish yanada muhim: nomi, dozasi, qadoq butunligi, raqamli kod va yaroqlilik muddati.
Monitoring faqat dorixonaga emas, xaridorga ham foyda beradi. Tadbirkor uchun jamoatchilik e’tibori bu qo’shimcha mas’uliyat: tokchani yana bir bor tekshirish, muddati yaqinlashgan dorini ajratish, xaridorni ogohlantirish. Xaridor uchun esa bu o’z huquqini bilishga undovchi eslatma.Har bir xaridor dorixonada o’z himoyachisi bo’lishi mumkin. Buning uchun bir necha oddiy qoidaga amal qilish kifoya. Dorini olayotganda uning yaroqlilik muddatiga qarang, muddat davolanish kursidan kam bo’lmasin, ayniqsa bolalar dorisida. Qadoqning butunligini tekshiring: yirtilgan, ezilgan yoki ochilgan izi bor qadoqni olmang. Raqamli markirovka kodi borligiga e’tibor bering. Dorining nomi, dozasi va qo’llanilishini farmatsevtdan so’rang, o’zboshimchalik bilan davolanmang. Chekni saqlang, u nizo chiqqanda xarid sanasi va joyini tasdiqlaydi. Dorixonaning ichiga ham e’tibor bering: toza, tartibli, mahsulotlar narx va ma’lumot bilan joylashganmi. Issiq va qorong’i bo’lishi kerak bo’lgan dorilar quyosh nuri tushgan tokchada turgan bo’lsa, bu ham ogohlantiruvchi belgi.
Agar sizga muddati o’tgan yoki shubhali dori sotilgan bo’lsa, jim qolmang. Avval dorixonaga qaytib, talabingizni xushmuomalalik bilan ayting. Rad etilsa, yozma ariza bering va nusxasiga qabul belgisini qo’ydiring. Va eng muhimi, jamiyatga murojaat qiling: mutaxassislar murojaatni o’rganadi, huquqiy maslahat beradi va savdo tomoni bilan masalani hal etishga yordam beradi. Yaqinda Angren shahrida aynan shunday murojaat ijobiy hal etilib, bolalar uchun xarid qilingan dori yangisiga almashtirib berilgan edi.
Parkent tumanidagi monitoring bu ishning davomi: muammoni u paydo bo’lgandan keyin emas, paydo bo’lmasdan oldin ko’rish. Toshkent viloyati iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari hududiy birlashmasi va uning shahar hamda tuman jamiyatlari bunday kuzatuvlarni davom ettiradi.
Har bir dori ortida inson hayoti va sog’ligi turibdi. Shuning uchun dorixonada ehtiyotkorlik ham sotuvchiga, ham xaridorga birdek kerak.
Huquqingiz buzilgan bo’lsa, murojaat qiling. Biz yordamga tayyormiz. EHFda raqamli markirovkalash uchun ustun qaysi sanadan toʻldiriladi +2
🌐 Onlayn murojaat: murojaat.istemol.uz
📞 1091 (Yagona ishonch telefoni, soat 09:00 dan 18:00 ga qadar)
📢 Davomiy yangiliklar va huquqiy maslahatlar uchun kanalimizni kuzatib boring!