Do‘kon yoki supermarketdan muzlatilgan go‘sht, baliq, yarim tayyor mahsulot, sabzavot yoki muzqaymoq xarid qilayotganda ko‘pchilik faqat narxiga va yaroqlilik muddatiga qaraydi. Aslida esa mahsulotning qadoqlanishi, muzlatilgan holati, saqlash sharoiti va yorlig‘idagi ma’lumotlar ham muhim.
Muzlatish mahsulotni uzoqroq saqlashga yordam beradi, biroq bu uning sifati yoki xavfsizligi bilan bog‘liq barcha muammolarni avtomatik ravishda bartaraf etmaydi. Muzlatilgan mahsulotni xarid qilishda quyidagi jihatlarga e’tibor berish kerak.
Avvalo, qadoqni tekshiring
Muzlatilgan mahsulotning qadoqlari butun, mahkam yopilgan va shikastlanmagan bo‘lishi kerak.
Agar paket yirtilgan, teshilgan, ochilgan yoki mahsulotning bir qismi tashqariga chiqib turgan bo‘lsa, bunday mahsulotni xarid qilmaslik ma’qul. Qadoqning shikastlanishi mahsulotning tashqi muhit bilan aloqaga kirishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Ayniqsa go‘sht, parranda go‘shti va baliq mahsulotlarida qadoqning butunligi muhim. To‘g‘ri qadoqlash mahsulot sifatini saqlash va muzlatkichdagi «muz kuyishi» — ya’ni mahsulot yuzasining qurib qolishining oldini olishga yordam beradi. (ФСИС США)
Mahsulotning muzlagan holatiga qarang
Muzlatilgan mahsulot juda ko‘p miqdorda muz yoki qor bilan qoplangan bo‘lsa, bunga befarq qaramang.
Qadoq ichida yirik muz kristallari ko‘pligi mahsulot bir muddat erib, keyinchalik yana muzlatilgan bo‘lishi ehtimolini ko‘rsatishi mumkin. Bunday holat mahsulotning sifati va tuzilishiga salbiy ta’sir qilishi mumkin.
Masalan, go‘sht yoki yarim tayyor mahsulot qayta-qayta erib-muzlasa, uning tarkibidagi namlik yo‘qolib, pishirilganda ko‘proq suyuqlik ajralishi mumkin. Tez muzlatish esa mahsulot sifatini yaxshiroq saqlashga yordam beradi. (ФСИС США)
Shuning uchun mahsulotni qo‘lga olganingizda uning qattiq muzlagan holatda ekaniga, qadoq ichida erigan suyuqlik yoki noodatiy muz qatlamlari yo‘qligiga e’tibor bering.
Yaroqlilik muddati — eng muhim ko‘rsatkichlardan biri
Qadoqda mahsulotning ishlab chiqarilgan sanasi, yaroqlilik muddati va saqlash shartlari ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.
Faqat «yaroqlilik muddati o‘tmagan» degan mezon bilan cheklanib qolmaslik kerak. Mahsulot qanday haroratda va qanday sharoitda saqlanishi kerakligi ham muhim.
Shuningdek, yorliqdagi ma’lumotlar o‘chirilgan, ustidan boshqa sana yopishtirilgan yoki o‘qib bo‘lmaydigan bo‘lsa, xaridor bunday mahsulotga nisbatan ehtiyotkor bo‘lishi kerak.
Saqlash haroratini ham tekshiring
Muzlatilgan mahsulotning xavfsizligi uning sovuq zanjiri uzilmaganiga ham bog‘liq.
Muzlatish mikroorganizmlarni butunlay yo‘q qilib yubormaydi, balki ularning faoliyatini vaqtincha to‘xtatadi. Mahsulot erigach, mikroorganizmlar yana faollashishi mumkin. (ФСИС США)
Shu sababli supermarketdagi muzlatkichlarning ishlash holatiga ham e’tibor berish kerak. Mahsulotlar muzlatkichdan tashqarida uzoq vaqt qolib ketgan, yumshagan yoki erigan ko‘rinsa, uni xarid qilishdan oldin yaxshilab o‘ylab ko‘rish lozim.
Mahsulotning shakli o‘zgarganmi?
Muzlatilgan mahsulot o‘zining odatiy shaklini saqlab turgani ma’qul.
Masalan, bir paketdagi chuchvara, kotlet yoki boshqa yarim tayyor mahsulotlar bir-biriga katta muz bo‘lagi bilan yopishib qolgan bo‘lsa, bu mahsulot erib, keyin qayta muzlaganidan darak berishi mumkin.
Albatta, faqat tashqi ko‘rinishga qarab mahsulot xavfsiz yoki xavfli ekanini aniq belgilab bo‘lmaydi. Ammo bunday belgilar xaridor uchun ogohlantiruvchi signal bo‘la oladi.
«Muz kuyishi» nimani anglatadi?
Muzlatilgan go‘sht yoki boshqa mahsulot yuzasida oqish, kulrang-jigarrang, quruq va dag‘al dog‘larni ko‘rishingiz mumkin. Bu holat «freezer burn» — muzlatkichda mahsulot yuzasining qurib qolishi deb ataladi.
Bunday holat mahsulotni avtomatik ravishda xavfli qilib qo‘ymaydi, ammo uning ta’mi va sifati pasaygan bo‘lishi mumkin. (ФСИС США)
Shuning uchun xarid vaqtida mahsulot yuzasida juda katta va ko‘p miqdordagi quruq dog‘lar bor-yo‘qligini tekshirish foydali.
Yorliqni o‘qimasdan xarid qilmang
Muzlatilgan mahsulotning qadoğidagi yorliq xaridor uchun asosiy axborot manbalaridan biridir.
Unda kamida quyidagi ma’lumotlarga e’tibor berish kerak:
-
mahsulot nomi;
-
ishlab chiqaruvchi;
-
ishlab chiqarilgan sana;
-
yaroqlilik muddati;
-
saqlash harorati va shartlari;
-
mahsulot tarkibi;
-
sof og‘irligi;
-
zarur hollarda tayyorlash yoki pishirish bo‘yicha ko‘rsatmalar.
Ayniqsa allergiyasi bo‘lgan yoki ayrim mahsulotlarni iste’mol qilmaydigan kishilar tarkib qismini albatta o‘qib chiqishi kerak.
Muzlatilgan mahsulotni oxirida xarid qiling
Supermarketda xarid qilayotganda muzlatilgan mahsulotlarni savatga eng boshida solib, boshqa mahsulotlar bilan uzoq vaqt yurish tavsiya etilmaydi.
Avval boshqa xaridlarni amalga oshirib, muzlatilgan mahsulotlarni oxirida olish ma’qul. Bu mahsulotning erib ketish ehtimolini kamaytiradi.
Uyga yetib borgach esa muzlatilgan mahsulotlarni imkon qadar tezroq muzlatkichga joylashtirish kerak.
Erigan mahsulotni qayta muzlatish mumkinmi?
Bu masalada ehtiyotkorlik zarur.
Agar mahsulot qisman erigan bo‘lsa-yu, unda muz kristallari saqlanib qolgan yoki mahsulot muzlatkich haroratiga yaqin sovuq holatda bo‘lsa, ayrim holatlarda uni qayta muzlatish mumkin. Biroq bu mahsulot sifatiga salbiy ta’sir qilishi mumkin. (Ask USDA)
Ammo mahsulot xona haroratida uzoq vaqt qolgan yoki to‘liq erib, issiq bo‘lib ketgan bo‘lsa, uni qayta muzlatish xavfsiz yechim emas.
Muhimi, mahsulotning xavfsizligini aniqlash uchun uni «bir tatib ko‘rib» baholash mumkin emas. (Ask USDA)
Uy sharoitida qanday eritish kerak?
Muzlatilgan mahsulotni oshxona stolida yoki xona haroratida uzoq vaqt qoldirib eritish tavsiya etilmaydi.
Xavfsizroq usullar — muzlatkichning oddiy sovitish qismida, sovuq suvda yoki mikroto‘lqinli pechda eritishdir. Mikroto‘lqinli pechda eritilgan mahsulot esa darhol pishirilishi kerak. (ФСИС США)
Ayniqsa go‘sht, parranda go‘shti va baliq mahsulotlarini issiq suvda yoki xona haroratida eritishdan saqlanish kerak.
Xaridor nimani yodda tutishi kerak?
Muzlatilgan mahsulotni xarid qilishda «arzon ekan» yoki «muddati hali bor ekan» degan ikki mezonning o‘zi yetarli emas.
Qadoq + sana + yorliq + saqlash sharoiti + mahsulotning muzlagan holati — xaridor e’tibor berishi kerak bo‘lgan asosiy jihatlardir.
Agar qadoq shikastlangan, mahsulot erib ketgan, g‘ayritabiiy ko‘rinishga ega yoki saqlash sharoitiga shubha tug‘dirsa, boshqa mahsulotni tanlagan ma’qul.
Zero, muzlatilgan mahsulotda ham xaridorning eng muhim mezoni — narx emas, sifat va xavfsizlik bo‘lishi kerak.
