Soch oldirish, turmaklatish, bo‘yash yoki boshqa kosmetik xizmatlardan foydalanish kundalik hayotimizning bir qismiga aylangan. Biroq sartaroshxonaga kirganimizda ham biz shunchaki xizmat oluvchi emas, balki iste’molchi hisoblanamiz. Demak, bu yerda ham qonunchilik bilan kafolatlangan huquqlarimiz bor.
Masalan, usta kelishilgan soch turmagini qilmasa, xizmat narxi oldindan aytilmasa, sifatsiz bo‘yoq sabab soch yoki teriga zarar yetsa yoxud chek berilmasa, iste’molchi o‘z huquqlarini talab qilishi mumkin.
Xo‘sh, sartaroshxonada mijoz nimalarga haqli?
Xizmat narxi oldindan ma’lum bo‘lishi kerak
Sartaroshxona mijozga ko‘rsatiladigan xizmatlar va ularning narxi haqida tushunarli ma’lumot berishi kerak.
Masalan, mijoz sochini bo‘yattirish uchun keldi. Usta xizmat narxini aytmasdan ishni boshladi va yakunda kelishilganidan ancha yuqori summa talab qildi.
Bunday vaziyatda iste’molchi xizmatning narxi va shartlari haqida oldindan ma’lumot olishni talab qilishi mumkin.
Ayniqsa, soch bo‘yash, murakkab turmak, keratin, laminatsiya kabi xizmatlarda narxning nimaga qarab shakllanishi — soch uzunligi, ishlatiladigan vosita, material miqdori yoki boshqa mezonlar — oldindan tushuntirilgani ma’qul.
“Faqat naqd pul” deyish mumkinmi?
Sartaroshxona mijozga to‘lov usuli haqida ma’lumot berishi kerak. Agar tadbirkorlik subyekti qonunchilikka muvofiq elektron yoki plastik to‘lovlarni qabul qilishi lozim bo‘lgan holatda bo‘lsa, iste’molchini faqat naqd pul to‘lashga majburlash masalasi yuzaga keladi.
Shuningdek, xarid yoki xizmat uchun to‘lov amalga oshirilganda iste’molchiga tegishli tasdiqlovchi hujjat — chek yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hujjat berilishi muhim.
“Chek kerakmi?” deb mijozdan so‘rash xizmat ko‘rsatuvchini chek berish majburiyatidan ozod qilmaydi.
Mijoz so‘ragan xizmat bajarilishi kerak
Tasavvur qiling, mijoz ustaga aniq qilib: “Faqat uchlarini oling, uzunligini qisqartirmang”, dedi. Ammo usta sochni ancha qisqartirib yubordi.
Bu holatda iste’molchi ko‘rsatilgan xizmatning shartnomaga yoki kelishuvga muvofiq bajarilishini talab qilish huquqiga ega.
Shuning uchun sartaroshga istagingizni oldindan aniq tushuntirish, zarur bo‘lsa, soch turmagining suratini ko‘rsatish foydali.
Sifatsiz xizmat ko‘rsatilsa nima qilish mumkin?
Agar sartaroshxona xizmatni sifatsiz bajargan bo‘lsa, iste’molchi o‘z huquqlarini himoya qilishga haqli.
Masalan:
-
soch turmagi kelishilganidek bajarilmagan;
-
soch bo‘yash natijasi kelishilganidan keskin farq qilgan;
-
xizmatning kamchiligi tufayli qayta tuzatish talab qilingan;
-
xizmat natijasi foydalanishga yaroqsiz holga kelgan.
Bunday vaziyatda kamchiliklarni bartaraf etish, xizmatni qayta bajarish yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa talablarni qo‘yish masalasi yuzaga kelishi mumkin.
Eng muhimi — muammoni darhol sartaroshxona ma’muriyati yoki xizmat ko‘rsatuvchiga bildirish.
Soch yoki teriga zarar yetkazilsa-chi?
Bu yanada jiddiy masala.
Masalan, soch bo‘yash vaqtida ishlatilgan vosita sabab mijozning bosh terisida noxush reaksiya paydo bo‘ldi yoki xizmat natijasida sochga zarar yetdi.
Bunday holatda iste’molchi vaziyatni tasdiqlovchi dalillarni saqlab qolishi kerak. Jumladan:
foto va videolar, to‘lov cheki, xizmat ko‘rsatilgan sana, ishlatilgan mahsulot nomi, yozishmalar va zarur bo‘lsa, tibbiy hujjatlar.
Agar iste’molchiga xizmat ko‘rsatish natijasida zarar yetkazilgan bo‘lsa, qonunchilikda belgilangan tartibda zararni qoplash masalasi qo‘yilishi mumkin.
“O‘zingiz aybdorsiz” degan gap har doim ham to‘g‘ri emas
Ba’zan xizmat ko‘rsatuvchi kamchilik yuzaga kelgach, barcha mas’uliyatni mijozning o‘ziga yuklashga urinishi mumkin.
Masalan, “Bo‘yoq sizga to‘g‘ri kelmagan”, “Sochingizning o‘zi yomon edi”, “Usta shunday ishlaydi” kabi vajlar aytilishi mumkin.
Biroq xizmatning xavfsizligi va sifati bilan bog‘liq masalalarda iste’molchi o‘z huquqlarini qonunchilik asosida himoya qilishi mumkin.
Ayniqsa, xizmat ko‘rsatishdan oldin muhim xavflar yoki cheklovlar haqida iste’molchiga zarur ma’lumot berilmagan bo‘lsa, bu holat ham baholanishi kerak.
Xizmat ko‘rsatishdan oldin nimalarni so‘rash kerak?
Sartaroshxonaga borishdan oldin quyidagilarni aniqlab olish ortiqcha xarajat va tushunmovchiliklarning oldini oladi:
1. Xizmat qancha turadi?
Narxni oldindan so‘rang.
2. Narxga nimalar kiradi?
Masalan, bo‘yash narxiga bo‘yoq, yuvish, quritish yoki boshqa xizmatlar kiradimi?
3. Qaysi mahsulot ishlatiladi?
Ayniqsa, soch bo‘yash yoki kimyoviy ishlov berishda vositaning nomi va xususiyatlarini bilish muhim.
4. Natija qanday bo‘ladi?
Ustaning va’dasi bilan amalda olinadigan natija o‘rtasida katta farq bo‘lmasligi kerak.
5. To‘lovdan keyin chek beriladimi?
To‘lovni tasdiqlovchi hujjatni saqlab qo‘ying.
Muammo yuzaga kelsa, nima qilish kerak?
Avvalo, xizmat ko‘rsatuvchiga muammoni tushuntiring va talabingizni aniq bildiring.
Agar masala hal etilmasa, yozma murojaat qilish mumkin. Murojaatda xizmat qachon va qayerda olingani, qancha to‘langani, qanday kamchilik aniqlangani hamda nimani talab qilayotganingiz ko‘rsatiladi.
Dalillarni ham ilova qilish foydali:
-
chek;
-
shartnoma yoki buyurtma ma’lumotlari;
-
foto va videolar;
-
yozishmalar;
-
guvohlar haqidagi ma’lumotlar;
-
sog‘liqqa zarar yetgan bo‘lsa, tegishli tibbiy hujjatlar.
Agar masala tadbirkor bilan hal bo‘lmasa, iste’molchi huquqlarini himoya qiluvchi vakolatli tashkilotlarga yoki sudga murojaat qilish huquqiga ega.
Xulosa
Sartaroshxonaga borganimizda ham iste’molchi sifatidagi huquqlarimiz saqlanib qoladi. Xizmatning narxi va shartlarini bilish, sifatli va xavfsiz xizmat olish, to‘lovni tasdiqlovchi hujjatga ega bo‘lish hamda sifatsiz xizmat ko‘rsatilgan taqdirda qonuniy talab qo‘yish — iste’molchining muhim huquqlaridan.
Shuning uchun “bir marta soch oldirdim, nima bo‘pti” deb huquqingizni e’tiborsiz qoldirmang. Xizmat uchun pul to‘layapsizmi — demak, siz iste’molchiningiz va qonun sizning huquqlaringizni ham himoya qiladi.
