“Faqat imzo qo‘ying, qolganini keyin tushuntiramiz”. Tibbiy xizmat shartnomasini tuzishda nimalarga e’tibor berish kerak?

Shifokor qabuliga kirdingiz. Tekshiruvdan o‘tdingiz. Sizga davolanish kursi tavsiya qilindi.

— Davolanish qancha turadi?

— Taxminan 5 million so‘m.

— Nimalar kiradi?

— Hammasi kiradi, xavotir olmang.

Shundan keyin bemor oldiga bir necha varaq qog‘oz qo‘yiladi:

“Shu yerga imzo qo‘ying.”

Ko‘pchilik aynan shu joyda hujjatni to‘liq o‘qimasdan imzo qo‘yadi. Keyin esa davolanish jarayonida qo‘shimcha tahlillar, dori-darmonlar, muolajalar yoki boshqa xizmatlar uchun yana pul so‘ralishi mumkin.

Eng achinarlisi, muammo chiqqanidan keyin bemor qo‘lidagi shartnomani ochib qarasa, unda o‘zi e’tibor bermagan bandlar yozilgan bo‘ladi.

Xo‘sh, tibbiy xizmat shartnomasini imzolashdan oldin nimalarga e’tibor berish kerak?

Tibbiy xizmat shartnomasi nima uchun kerak?

Shartnoma — bemor va tibbiy xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot o‘rtasidagi kelishuvni hujjatlashtiruvchi vositalardan biridir.

Unda qanday xizmat ko‘rsatilishi, to‘lov masalalari, tomonlarning huquq va majburiyatlari, xizmatni ko‘rsatish muddati hamda boshqa shartlar belgilanadi.

Bu hujjat nafaqat klinika uchun, balki bemorning o‘zi uchun ham muhim.

Chunki keyinchalik:

“Men bunday xizmatga buyurtma bermaganman”

yoki

“Menga boshqa narx aytilgandi”

degan nizo kelib chiqsa, yozma kelishuv muhim dalil bo‘lishi mumkin.

Amaldagi huquqiy hujjatlarda pullik tibbiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha shartnoma shakllari ham mavjud. Masalan, respublika ixtisoslashtirilgan tibbiyot markazlari tomonidan pulli tibbiy yordam ko‘rsatish uchun shartnoma namunasi belgilangan.

Shartnomada kim xizmat ko‘rsatmoqda?

Hujjatni qo‘lga olganingizda birinchi navbatda shartnoma kim bilan tuzilayotganini tekshiring.

Klinikaning to‘liq nomi qanday?

Yuridik shaxsning nomi to‘g‘ri ko‘rsatilganmi?

Shartnomani kim imzolayapti?

Tibbiy xizmatni aynan qaysi tashkilot ko‘rsatadi?

Bu ma’lumotlar muhim.

Chunki klinikaning peshtoqidagi nomi bilan huquqiy hujjatlardagi tashkilot nomi bir xil bo‘lmasligi mumkin.

Shuning uchun faqat chiroyli reklama yoki klinikaning nomiga emas, shartnomadagi ma’lumotlarga ham qarash kerak.

“Davolanish” deganda aynan nima nazarda tutilgan?

Shartnomadagi eng muhim bandlardan biri — xizmat predmeti.

Ya’ni bemorga aynan qanday xizmat ko‘rsatilishi.

Masalan:

• shifokor konsultatsiyasi;

• diagnostika;

• laboratoriya tahlillari;

• stomatologik davolash;

• jarrohlik amaliyoti;

• fizioterapiya;

• reabilitatsiya;

• kosmetologik yoki boshqa tibbiy xizmatlar.

“Kompleks davolash” yoki “to‘liq davolash” kabi umumiy iboralar ishlatilgan bo‘lsa, uning tarkibini aniqlashtirish kerak.

Kompleks davolashga nimalar kiradi?

Mana shu savolga javob yozma ravishda aniq bo‘lgani ma’qul.

Narx masalasini shartnomada tekshiring

Tibbiy xizmatda eng ko‘p bahsga sabab bo‘ladigan masalalardan biri — pul.

Shartnomada:

xizmat narxi qancha?

degan savolga javob bo‘lishi kerak.

Agar davolanish bir necha bosqichdan iborat bo‘lsa, har bir bosqichning qiymatini aniqlash foydali.

Masalan:

Konsultatsiya — 200 ming so‘m.

Diagnostika — 500 ming so‘m.

Muolaja — 1 million so‘m.

Dori-darmon — alohida.

Shunda bemor o‘z xarajatini oldindan tasavvur qila oladi.

Eng muhimi, “bu narxga nimalar kiradi?” degan savolni berish kerak.

Qo‘shimcha xizmatlar qachon paydo bo‘ladi?

Tasavvur qiling, siz 3 million so‘mlik davolanishga shartnoma tuzdingiz.

Davolanish davomida esa:

— yana bir tahlil kerak;

— qo‘shimcha UZI kerak;

— boshqa muolaja kerak;

— dori alohida;

— shifokorning qo‘shimcha qabuli ham pullik,

degan gaplar aytila boshladi.

Natijada 3 million so‘mlik davolanish 6 million so‘mga chiqib ketishi mumkin.

Bu yerda bemor shartnomani yana bir bor ko‘rib chiqishi kerak.

Qo‘shimcha xizmatlar qanday buyurtma qilinadi? Ular uchun alohida haq olinadimi? Bemorning roziligi kerakmi?

Shu masalalar oldindan aniqlashtirilsa, keyingi tushunmovchiliklar kamayadi.

“Rozilik” bilan “shartnoma” bir xil narsa emas

Bu ikki hujjatni aralashtirib yubormaslik kerak.

Tibbiy xizmat shartnomasi — xizmat ko‘rsatishning tashkiliy va moliyaviy shartlarini belgilashi mumkin.

Tibbiy aralashuvga rozilik esa bemorning muayyan tibbiy muolajaga roziligi bilan bog‘liq.

Qonunchilikda bemorning tibbiy aralashuvga o‘z ixtiyori bilan rozilik berish yoki uni rad etish huquqi belgilangan.

Shuning uchun:

“Shartnomaga imzo qo‘ydingiz, endi barcha muolajalarga avtomatik rozi bo‘ldingiz”

degan yondashuvni oddiygina qabul qilib yubormaslik kerak.

Muayyan muolaja yoki aralashuv haqida tushuntirish so‘rash tabiiy.

Shifokor “hammasi yaxshi bo‘ladi” desa yetarlimi?

Tibbiyotda hech bir bemor “hammasi 100 foiz kafolatlangan” degan umumiy gap bilan cheklanib qolmasligi kerak.

Bemor o‘z sog‘lig‘i haqida ma’lumot olish huquqiga ega.

Qonunchilikda fuqaroning tekshiruv natijalari, tashxisi, kasallikning ehtimoliy kechishi, davolash usullari, ular bilan bog‘liq xavf-xatarlar, ehtimoliy tibbiy aralashuvlar va ularning oqibatlari haqida ma’lumot olish huquqi belgilangan.

Shuning uchun shifokorga savol berishdan tortinmang:

Davolashdan maqsad nima?

Qanday usul qo‘llanadi?

Qanday xavflar mavjud?

Boshqa davolash usullari bormi?

Davolash qancha davom etadi?

Natija qanday baholanadi?

“Natija kafolatlanadi” degan bandga ehtiyot bo‘ling

Tibbiy xizmat oddiy maishiy xizmatdan farq qiladi.

Masalan, kir yuvish mashinasini ta’mirlashda “detal almashtirilgandan keyin qurilma ishlaydi” degan natija haqida gapirish mumkin.

Ammo tibbiyotda inson organizmining individual xususiyatlari mavjud.

Shu sababli shartnomada tibbiy xizmatning mohiyati va kutilayotgan natija o‘rtasidagi farqni tushunish muhim.

Agar hujjatda “100 foiz natija”, “to‘liq kafolat”, “kasallik butunlay yo‘qoladi” kabi iboralar bo‘lsa, uning mazmunini shifokor yoki klinikadan batafsil tushuntirishni so‘rash mumkin.

Bemor o‘z tibbiy ma’lumotlarini olishga haqlimi?

Ha.

Bemorning huquqlari faqat davolanish bilan tugamaydi.

Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, fuqaro o‘z sog‘lig‘i holati, tekshiruv natijalari, tashxisi, davolash usullari va davolash natijalari haqida ma’lumot olish huquqiga ega. Fuqaroning talabiga ko‘ra sog‘lig‘i holatini aks ettiruvchi tibbiy hujjatlardan ko‘chirmalar ham beriladi.

Shuning uchun:

“Bu sizga kerak emas”

yoki

“Hujjatlarni bermaymiz”

degan javob bilan darhol cheklanib qolmasdan, o‘z huquqingizni aniqlashtiring.

Ayniqsa boshqa klinikaga murojaat qilish, ikkinchi mutaxassis fikrini olish yoki davolanish tarixini davom ettirish zarur bo‘lsa, tibbiy hujjatlar muhim.

Shartnomani uyga olib o‘qish mumkinmi?

Agar klinika shartnoma loyihasini oldindan taqdim etsa, uni shoshilmasdan o‘qib chiqish foydali.

Ayniqsa quyidagi bandlarga e’tibor bering:

• xizmat turi;

• xizmat narxi;

• to‘lov tartibi;

• oldindan to‘lov;

• qo‘shimcha xizmatlar;

• xizmat muddati;

• tomonlarning majburiyatlari;

• bekor qilish shartlari;

• pulni qaytarish masalasi;

• javobgarlik;

• nizolarni hal qilish tartibi.

“Hozir imzo qo‘ymasangiz, aksiya tugaydi” degan shoshiltirish sababli hujjatni o‘qimasdan imzolash tavsiya etilmaydi.

Sog‘liq masalasida bir necha daqiqa hujjat o‘qish keyinchalik katta muammoning oldini olishi mumkin.

Oldindan to‘lov qilayotgan bo‘lsangiz...

Ayrim klinikalar davolanish boshlanishidan oldin to‘liq yoki qisman to‘lovni talab qiladi.

Bunday vaziyatda uchta savolni aniq qilib oling:

1. Qancha pul to‘layapman?

2. Bu pul aynan qaysi xizmatlar uchun?

3. Davolanish boshlanmasa yoki to‘liq ko‘rsatilmasa, to‘langan mablag‘ bilan nima bo‘ladi?

Javoblarni shartnomadan izlang.

Faqat og‘zaki va’daga tayanib katta miqdorda pul to‘lash keyinchalik nizoni murakkablashtirishi mumkin.

Shartnoma nusxasini olib qoling

Bu juda oddiy, ammo muhim qoida.

Imzolangan shartnomaning nusxasini o‘zingizda saqlang.

Agar shartnoma elektron shaklda tuzilgan bo‘lsa, uning elektron nusxasini ham saqlab qo‘ying.

Shuningdek:

• to‘lov cheklari;

• tibbiy xulosalar;

• tahlil natijalari;

• shifokor tavsiyalari;

• yozishmalar;

• reklama materiallari

ham saqlab qo‘yilishi mumkin.

Chunki muammo yuzaga kelganda “nima kelishilgan edi?” degan savolga javob beradigan asosiy manbalardan biri hujjatlardir.

Davolanish paytida shartnomadan tashqari xizmat taklif qilinsa

Masalan, siz bir xizmat uchun kelgansiz. Shifokor esa qo‘shimcha tekshiruv yoki muolaja kerakligini aytdi.

Bunday vaziyatda darhol:

“Bu xizmat shartnomaga kiradimi?”

“Alohida to‘lov qilinadimi?”

“Narxi qancha?”

“Nima sababdan kerak?”

deb so‘rashingiz mumkin.

Bemorning tibbiy aralashuvga ixtiyoriy rozilik berish yoki uni rad etish huquqi mavjud.

Shifokorni tanlash masalasi ham muhim

Qonunchilikda bemorning shifokorni va davolash-profilaktika muassasasini tanlash huquqi ham belgilangan. Shuningdek, bemor o‘z iltimosiga ko‘ra boshqa mutaxassislarning maslahatlari va konsiliumini olish huquqiga ega.

Shuning uchun jiddiy tashxis yoki katta xarajat talab qiladigan davolanish oldidan boshqa mutaxassis fikrini olishni istasangiz, bu haqda murojaat qilishingiz mumkin.

Klinikaga shikoyat qilishga to‘g‘ri kelsa...

Muammo yuzaga kelganda bemor:

“Endi nima qilaman?”

deb qolmasligi kerak.

Avvalo klinikaning o‘ziga yozma murojaat qilish mumkin.

Murojaatda:

• bemorning F.I.O.;

• xizmat ko‘rsatilgan sana;

• shartnoma raqami;

• qanday xizmat olingani;

• qancha to‘lov qilingani;

• muammo nimadan iborat ekani;

• qanday talab qo‘yilayotgani

aniq ko‘rsatilishi maqsadga muvofiq.

Bemorning huquqlari buzilgan taqdirda davolash-profilaktika muassasasi rahbari yoki boshqa mansabdor shaxsga, yuqori boshqaruv organiga yoki sudga shikoyat qilish huquqi mavjud.

Shartnoma imzolashdan oldin 10 ta savol

Tibbiy xizmat uchun pul to‘lashdan avval quyidagi savollarni berib ko‘ring:

1. Men aynan qanday xizmat uchun shartnoma tuzyapman?

2. Xizmatning umumiy narxi qancha?

3. Narxga nimalar kiradi?

4. Qo‘shimcha xizmatlar uchun alohida haq olinadimi?

5. Oldindan to‘lov qilinsa, uning shartlari qanday?

6. Davolanish qancha vaqt davom etadi?

7. Qanday tibbiy aralashuvlar amalga oshirilishi mumkin?

8. Ushbu muolajalarning xavf-xatarlari va muqobil usullari haqida ma’lumot berildimi?

9. Tibbiy hujjatlar va natijalar menga qanday beriladi?

10. Shartnomaning nusxasini olib qolamanmi?

Agar shu savollarga javob olmasdan turib hujjatga imzo qo‘yish taklif qilinsa, shoshilmaslik kerak.

Eng muhim qoida — “imzo”ni shunchaki imzo deb qaramang

Shartnomaga qo‘yilgan imzo — oddiy ruchka izi emas.

U hujjatdagi shartlar bilan tanishganingizni va kelishganingizni tasdiqlash bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun:

o‘qimagan hujjatga imzo qo‘ymang.

Tushunmagan bandingiz bo‘lsa — so‘rang.

Noaniq joy bo‘lsa — izoh talab qiling.

Narx tushunarsiz bo‘lsa — aniqlashtiring.

Qo‘shimcha xizmatlar bo‘lsa — ular qanday tartibda amalga oshirilishini biling.

Va eng muhimi — shartnoma nusxasini o‘zingizda saqlang.

Xulosa

Tibbiy xizmatda gap oddiy xarid haqida emas. Bu yerda insonning sog‘lig‘i, vaqti, mablag‘i va hayoti bilan bog‘liq masalalar turadi.

Shuning uchun klinikaga murojaat qilganda:

“Shartnoma bormi?”

deb so‘rashdan uyalmang.

“Narxi qancha?”

deb aniqlashtiring.

“Bu xizmatga nimalar kiradi?”

deb so‘rang.

“Qanday muolaja qilinadi va uning xavfi nimada?”

deb bilib oling.

Chunki bemor o‘z sog‘lig‘i haqida ma’lumot olish, tibbiy aralashuvga o‘z ixtiyori bilan rozilik berish yoki uni rad etish kabi huquqlarga ega.

Tibbiy xizmatdan foydalanishda eng yaxshi himoya — savol berish, hujjatni o‘qish va kelishuvni yozma ravishda rasmiylashtirishdir.