Yangi kir yuvish mashinasini xarid qilgan Dilshod oradan ikki oy o‘tib muammoga duch keldi. Qurilma ishlamay qoldi. Do‘konga murojaat qilganida esa sotuvchi: "Servis markaziga boring, bu bizning ishimiz emas", deya javob berdi.
Aslida esa Dilshodning qo‘lida mahsulotning kafolat taloni bor edi. Demak, u qonun bilan himoyalangan huquqlaridan foydalanishi mumkin edi. Afsuski, ko‘plab iste’molchilar kafolat muddati nimani anglatishi va u qanday huquqlarni berishini yaxshi bilmaydi.
Kafolat muddati nima?
Kafolat muddati — bu ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi mahsulotning belgilangan muddat davomida sifatli ishlashini kafolatlaydigan davrdir. Agar shu muddat ichida mahsulotda ishlab chiqarish nuqsoni aniqlansa, iste’molchi uni bepul ta’mirlash, almashtirish yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa talablarni qo‘yish huquqiga ega.
Kafolat muddati odatda mahsulot xarid qilingan kundan boshlanadi va mahsulot turi hamda ishlab chiqaruvchining shartlariga qarab turlicha bo‘lishi mumkin.
Kafolat muddati davomida iste’molchi qanday huquqlarga ega?
Agar mahsulotda iste’molchining aybi bilan bog‘liq bo‘lmagan nuqson aniqlansa, u:
-
mahsulotni bepul ta’mirlashni;
-
xuddi shunday yangi mahsulotga almashtirishni;
-
nuqsonni bartaraf etish xarajatlarini qoplashni;
-
ayrim hollarda esa oldi-sotdi shartnomasini bekor qilib, to‘langan pulni qaytarishni talab qilishi mumkin.
Bunda mahsulotning xarid qilinganini tasdiqlovchi hujjatlar va kafolat taloni muhim ahamiyatga ega.
Sotuvchi kafolatdan bosh tortishi mumkinmi?
Agar mahsulot iste’molchining noto‘g‘ri foydalanishi oqibatida buzilgan bo‘lsa, kafolat tatbiq etilmasligi mumkin. Ammo mahsulotdagi nuqson ishlab chiqarishdagi kamchilik sababli yuzaga kelgan bo‘lsa, sotuvchi yoki ishlab chiqaruvchi o‘z majburiyatini bajarishi shart.
Shu bois "Bu bizning ishimiz emas" yoki "Servisga o‘zingiz boring" degan javoblar har doim ham qonuniy hisoblanmaydi.
Xarid qilayotganda nimalarga e’tibor berish kerak?
Mutaxassislar mahsulot sotib olayotganda quyidagilarni tavsiya qiladi:
-
kafolat muddati qancha ekanini aniqlash;
-
kafolat taloni to‘g‘ri rasmiylashtirilganini tekshirish;
-
xarid cheki yoki elektron to‘lov tasdig‘ini saqlab qo‘yish;
-
foydalanish yo‘riqnomasiga amal qilish.
Xulosa
Kafolat muddati oddiy qog‘oz yoki rasmiyatchilik emas. U iste’molchining sifatsiz mahsulotdan himoyalanishini ta’minlaydigan muhim huquqiy kafolatdir. Shuning uchun har bir xaridor mahsulotni xarid qilishdan oldin uning kafolat shartlarini diqqat bilan o‘rganishi, barcha hujjatlarni saqlashi va zarurat tug‘ilganda o‘z huquqlarini qonuniy tartibda talab qilishi lozim.
