Bugun ko‘pchilik katta xaridlar, uy-joy, avtomobil yoki boshqa ehtiyojlar uchun kreditdan foydalanadi. Kredit olish oson ko‘ringani bilan, uni o‘z vaqtida va to‘g‘ri to‘lash ham muhim. Chunki birgina to‘lovni kechiktirish yoki shartnomadagi ayrim bandlarga e’tibor bermaslik qo‘shimcha xarajatlarga sabab bo‘lishi mumkin.
Xo‘sh, kredit to‘lovini amalga oshirishda iste’molchi nimalarga e’tibor berishi kerak?
Kredit to‘lovi faqat asosiy qarzdan iborat emas
Kredit bo‘yicha har oy amalga oshiriladigan to‘lov tarkibida asosiy qarz bilan birga foizlar va shartnomada ko‘rsatilgan boshqa to‘lovlar ham bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun bank yoki kredit tashkiloti belgilagan oylik summani shunchaki to‘lab qo‘yish bilan cheklanmasdan, ushbu summa nimalardan tashkil topganini bilish muhim.
Masalan, kredit jadvalida:
-
asosiy qarz;
-
foiz to‘lovi;
-
komissiya yoki boshqa to‘lovlar;
-
ayrim hollarda sug‘urta bilan bog‘liq xarajatlar
ko‘rsatilishi mumkin.
Shartnomada aynan qanday to‘lovlar nazarda tutilganini tekshirib ko‘rish kerak.
To‘lov sanasini o‘tkazib yubormang
Kredit shartnomasida odatda to‘lovlarni amalga oshirish sanasi va tartibi ko‘rsatiladi.
“Bir-ikki kun kechiksa nima bo‘lardi?” deb o‘ylash to‘g‘ri emas. Kechiktirilgan to‘lov shartnoma shartlariga ko‘ra qo‘shimcha xarajatlarga olib kelishi mumkin.
Shu sababli to‘lov sanasini telefon kalendariga belgilab qo‘yish, bank ilovasidagi eslatmalardan foydalanish yoki avtomatik to‘lov imkoniyati mavjud bo‘lsa, undan foydalanish mumkin.
To‘lov qildim, lekin qarzdorlik kamaymadi. Nega?
Ba’zan iste’molchi to‘lovni amalga oshirgach, kreditdagi qarzdorlik kutilganidek kamaymaganini ko‘rib hayron qoladi.
Bunday vaziyatda avvalo to‘lov qanday hisoblanganini tekshirish kerak. To‘lovingiz qaysi qarzdorlikka va qanday tartibda yo‘naltirilganini bilib oling.
Bankdan kredit hisobvarag‘i bo‘yicha ma’lumot yoki to‘lovlar tarixi haqida ma’lumot so‘rash mumkin.
Agar hisob-kitobda xato bor deb hisoblasangiz, masalani og‘zaki emas, imkon qadar yozma yoki elektron tarzda rasmiylashtirib, javob talab qilish maqsadga muvofiq.
Kredit to‘lovini tasdiqlovchi hujjatni saqlang
Kredit bo‘yicha to‘lov amalga oshirilgandan keyin chek, elektron kvitansiya yoki boshqa tasdiqlovchi hujjatni o‘chirib yubormang.
“Bank tizimida baribir ko‘rinadi-ku”, deb o‘ylash hamisha to‘g‘ri emas.
To‘lov sanasi, summasi, operatsiya raqami va boshqa ma’lumotlar aks etgan hujjatlar keyinchalik nizoli vaziyat yuzaga kelganda kerak bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun:
-
qog‘oz cheklarni saqlang;
-
elektron cheklarni yuklab oling;
-
mobil ilovadagi to‘lov tarixini tekshirib turing;
-
katta miqdordagi to‘lovlar bo‘yicha tasdiqlovchi hujjatlarni alohida saqlang.
Kreditni muddatidan oldin to‘lash mumkinmi?
Agar qarzdor kreditni muddatidan oldin yopmoqchi bo‘lsa, avvalo bankdan aniq hisob-kitob olgani ma’qul.
Chunki “bugun shuncha pul tashlasam, kredit yopiladi” degan taxmin bilan harakat qilish o‘rniga, kreditning qolgan qarzi, hisoblangan foizlar va kreditni to‘liq yopish uchun zarur bo‘lgan summa aniqlashtirilishi kerak.
Kredit to‘liq yopilgach esa tegishli hujjatlar va kredit majburiyati bajarilganini tasdiqlovchi ma’lumotlarni saqlab qo‘yish foydadan xoli emas.
Oylik to‘lovni kamaytirish uchun muddatni uzaytirish har doim ham arzon emas
Kredit bo‘yicha oylik to‘lov katta bo‘lsa, ayrim iste’molchilar kredit muddatini uzaytirishni o‘ylaydi.
Bunda faqat “har oy qancha to‘layman?” degan savol bilan cheklanib qolmaslik kerak.
Muhimi — kreditning butun muddati davomida jami qancha mablag‘ qaytarilishini hisoblash.
Oylik to‘lov kamayishi mumkin, biroq muddat uzaygani sababli umumiy to‘lov miqdori oshishi ehtimoli mavjud. Shu bois yangi shartlarni eski jadval bilan solishtirish kerak.
Kredit to‘lovini amalga oshirishdan oldin 5 narsani tekshiring
-
To‘lov sanasi — qachongacha to‘lash kerak?
-
To‘lov summasi — aynan qancha mablag‘ kiritilishi kerak?
-
Qarz qoldig‘i — kredit bo‘yicha qancha qarz qolgan?
-
Qo‘shimcha to‘lovlar — komissiya, penya yoki boshqa xarajatlar mavjudmi?
-
To‘lov tasdig‘i — chek yoki elektron kvitansiya saqlandimi?
To‘lovda muammo chiqsa nima qilish kerak?
Agar iste’molchi to‘lovni o‘z vaqtida amalga oshirgan bo‘lsa-yu, tizimda qarzdorlik ko‘rinsa yoki to‘lov noto‘g‘ri aks ettirilgan deb hisoblasa, to‘lovni tasdiqlovchi hujjatlarni yig‘ib, bank yoki kredit tashkilotiga murojaat qilishi kerak.
Murojaatda:
-
kredit shartnomasi ma’lumotlari;
-
to‘lov sanasi;
-
to‘langan summa;
-
to‘lov usuli;
-
operatsiya yoki chek raqami;
-
muammo nimada ekani
aniq ko‘rsatilishi lozim.
Muhimi, muammoni “telefon qilib aytdim” darajasida qoldirmasdan, imkon qadar rasmiy murojaat bilan tasdiqlab qo‘yishdir.
Xulosa
Kredit olish — majburiyat olish degani. Shuning uchun kredit to‘lovlariga beparvo qarash keyinchalik qo‘shimcha xarajat va nizolarga sabab bo‘lishi mumkin.
Har oy qancha to‘layotganingizni, bu pul nimaga hisoblanayotganini va kredit bo‘yicha qancha qarz qolganini nazorat qilib boring. Shartnoma, to‘lov jadvali va cheklarni esa kredit to‘liq yopilguncha saqlang.
Chunki kreditda eng muhim savol faqat “oyiga qancha to‘layman?” emas, balki “kredit yakunida jami qancha pul to‘layman?” degan savoldir.
