Qurilish materiallari xaridida nimalarga qarash kerak? 7 muhim qoida

Uy qurish yoki ta’mirlashni boshlagan odam uchun eng katta xarajatlardan biri — qurilish materiallari. Sement, g‘isht, armatura, kafel, bo‘yoq, gipsokarton yoki suvoq aralashmasining sifati esa keyinchalik butun ta’mirning mustahkamligi va ko‘rinishiga ta’sir qilishi mumkin. Arzon deb olingan mahsulot sabab bir necha oy o‘tib yana pul sarflashga to‘g‘ri kelmasligi uchun xarid vaqtida ayrim oddiy qoidalarga amal qilish kerak.

Qurilish materiallari bozori juda katta. Bir xil ko‘rinadigan mahsulotlarning narxi ham, sifati ham farq qilishi mumkin.

Masalan, ikki qop sement tashqi ko‘rinishidan bir xil. Ammo ishlab chiqarilgan sanasi, markasi, saqlash sharoiti yoki qadoqdagi ma’lumotlari boshqacha bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun “usta shuni dedi, olib kelaverdim” qabilida xarid qilishdan ko‘ra, mahsulotning o‘zini ham tekshirib olish foydali.

1-qoida: Mahsulotning nomi va xususiyatini aniq biling

Avvalo nima sotib olayotganingizni aniq bilishingiz kerak.

“Betonga sement kerak” degan umumiy tushuncha yetarli emas. Sementning turi va markasi, g‘ishtning o‘lchami va turi, bo‘yoqning qo‘llanish sohasi, kafelning xususiyatlari kabi jihatlar muhim.

Masalan, bo‘yoq olayotganda:

• ichki yoki tashqi ishlar uchunmi;

• qanday yuzaga mo‘ljallangan;

• qancha maydonga yetadi;

• necha qatlam surtish kerak;

• qurish vaqti qancha

ekaniga qarang.

Kafel olayotganda esa uning o‘lchami, qalinligi, qo‘llanish joyi va texnik ko‘rsatkichlarini tekshirish kerak.

“Ustaga ko‘rsatdim, o‘zi biladi” deyishdan oldin mahsulotning nomi va asosiy xususiyatlarini o‘zingiz ham bilib oling.

Chunki noto‘g‘ri material xarid qilinsa, keyinchalik uni almashtirish qo‘shimcha xarajatga aylanishi mumkin.

2-qoida: Ishlab chiqarilgan sana va yaroqlilik muddatini tekshiring

Bu ayniqsa quruq qurilish aralashmalari, sement, gips, shpaklyovka, elim va boshqa mahsulotlarda muhim.

Qopni ko‘rib:

“Yangi ekan”

deb qo‘ya qolmang.

Yorliqdan:

• ishlab chiqarilgan sana;

• yaroqlilik muddati;

• ishlab chiqaruvchi;

• mahsulot turi;

• saqlash shartlari

kabi ma’lumotlarni tekshiring.

Ayniqsa aksiya yoki juda arzon narxda sotilayotgan mahsulotlarda sanaga alohida qarash foydali.

Narxi arzon bo‘lgani bilan muddati o‘tib ketgan yoki noto‘g‘ri saqlangan mahsulotni olish foydali xarid bo‘lmasligi mumkin.

3-qoida: Qadoqning holatiga qarang

Qurilish materiallarida qadoq shunchaki chiroy uchun emas.

Masalan, sement yoki quruq aralashma qopining:

• yirtilgan;

• namlangan;

• teshlangan;

• choklari ochilgan

bo‘lishi mahsulot sifatiga ta’sir qilishi mumkin.

Sement qopi nam joyda uzoq turgan bo‘lsa, ichidagi mahsulot qotib qolishi yoki xususiyatlarini yo‘qotishi mumkin.

Bo‘yoq idishida esa:

• oqish;

• qopqoqning shikastlanishi;

• zang;

• idishning shishib ketishi

kabi holatlar bo‘lsa, sotuvchidan izoh so‘rang.

Qadoq shikastlangan bo‘lsa, “ichidagi yaxshi-ku” deb tavakkal qilish shart emas. Boshqa, butun qadoqdagi mahsulotni so‘rash mumkin.

4-qoida: Qurilish materiallari qanday saqlanganiga qarang

Mahsulot yaxshi bo‘lishi uchun uni to‘g‘ri saqlash ham muhim.

Masalan, sementni namlikdan himoyalangan joyda saqlash kerak.

Gipsokarton nam joyda tursa, uning holati yomonlashishi mumkin.

Bo‘yoq va boshqa materiallarda esa ishlab chiqaruvchi ko‘rsatgan harorat va saqlash shartlariga amal qilinishi kerak.

Shuning uchun do‘konda yoki omborda materiallar:

“Qayerda turibdi?”

degan savolni ham o‘zingizga bering.

Ko‘chada yomg‘ir ostida yoki nam omborda yotgan qurilish materialini faqat narxi arzonligi uchun olish yaxshi fikr emas.

5-qoida: Narxni kilogramm, metr yoki dona hisobida solishtiring

Qurilish materiallarida xaridorni chalg‘itishi mumkin bo‘lgan jihatlardan biri — qadoq hajmi.

Masalan, bir ishlab chiqaruvchining mahsuloti 25 kg, boshqasiniki 30 kg bo‘lishi mumkin.

Bir qutida 1,5 kvadrat metr kafel, boshqasida esa 2 kvadrat metr bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun faqat:

“Bu qop 50 ming so‘m ekan”

deb solishtirish to‘g‘ri emas.

Narxni imkon qadar:

• 1 kilogramm;

• 1 litr;

• 1 dona;

• 1 metr;

• 1 kvadrat metr

hisobida solishtiring.

Masalan, kafel olayotganda bir qutining narxiga emas, bir kvadrat metrga qancha tushayotganiga qarash foydaliroq.

Shunda qaysi mahsulot aslida arzonroq ekanini tushunish osonlashadi.

6-qoida: Miqdorni hisoblab, ortiqcha xarid qilmang

Ta’mir boshlanganda odam ko‘pincha:

“Yetmay qolmasin”

deb materialni ko‘proq olib qo‘yadi.

Buning ham o‘ziga yarasha xavfi bor.

Ayniqsa bo‘yoq, elim, quruq aralashma yoki boshqa materiallarning ortiqchasi uzoq saqlanib qolsa, keyinchalik yaroqsiz holga kelishi mumkin.

Kafel va plitkalarda esa ma’lum miqdorda zaxira kerak bo‘lishi mumkin. Chunki kesish, sinish yoki keyinchalik ta’mirlash uchun qo‘shimcha dona kerak bo‘lib qoladi.

Ammo qancha zaxira kerakligini hisob-kitob bilan belgilang.

“Bitta xona uchun 10 qop ketadi” degan taxmin bilan emas, maydon va mahsulotning sarf me’yoriga qarab hisoblang.

Mahsulot yorlig‘ida sarf miqdori ko‘rsatilgan bo‘lsa, undan foydalaning.

7-qoida: Chek va hujjatlarni saqlang

Qurilish materiallarini katta miqdorda olayotganda chekni olish ayniqsa muhim.

Masalan, 20 qop sement, bir necha quti kafel yoki katta miqdorda bo‘yoq oldingiz.

Uyga kelib sanasangiz, bir quti kam.

Yoki kafelning bir qismi singan.

Yoki buyurtma qilgan rangingiz o‘rniga boshqa rang kelgan.

Bunday vaziyatda xaridni tasdiqlovchi hujjatlar kerak bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun:

— chekni oling;

— to‘lov hujjatini saqlang;

— buyurtma bo‘lsa, shartnoma yoki buyurtma hujjatini saqlang;

— yetkazib berish bo‘lsa, qabul qilish vaqtida mahsulotni sanab chiqing.

Katta xarid bo‘lsa, mahsulotning fotosini ham olish foydali.

“Arzon material” har doim ham tejamkorlik emas

Qurilishda bitta gap bor:

“Arzon oldim” bilan “arzon tushdi” bir xil narsa emas.

Masalan, sifatsiz bo‘yoq tez ko‘chib ketsa, yana bo‘yashga to‘g‘ri keladi.

Yomon elim sabab kafel ko‘chsa, uni qayta yotqizish kerak bo‘ladi.

Sifatsiz yoki noto‘g‘ri saqlangan quruq aralashma yaxshi natija bermasa, material bilan birga usta mehnatiga ham yana pul ketadi.

Shuning uchun mahsulotni faqat boshlang‘ich narxiga qarab emas, sifati, sarfi va xizmat muddati bilan birga baholash kerak.

Usta aytdi — lekin mahsulotni o‘zingiz ham tekshiring

Ustaning tajribasi muhim.

Ammo pul sizniki.

Shuning uchun usta ma’lum bir mahsulotni tavsiya qilsa:

“Nega aynan shu?”

deb so‘rashdan uyalmang.

Masalan:

— nima uchun aynan shu marka?

— qancha miqdor kerak?

— boshqa variantdan farqi nimada?

— qancha maydonga yetadi?

— qaysi sharoitda ishlatiladi?

degan savollarni bering.

Agar materialning texnik ma’lumotlari bo‘lsa, ularni ko‘rib chiqing.

Mahsulotni uyga olib kelgach ham tekshiring

Qurilish materiali yetkazib berilganda ish tugamaydi.

Mahsulotni qabul qilayotgan paytda:

1. Miqdorini sanang.

2. Qadoqlarini tekshiring.

3. Model yoki turini solishtiring.

4. Rangini tekshiring.

5. Shikastlangan mahsulot bor-yo‘qligiga qarang.

6. Chek yoki buyurtmadagi ma’lumot bilan solishtiring.

Agar mahsulot ko‘p miqdorda bo‘lsa, hammasini bir chetga yig‘ib, keyin tekshirish o‘rniga imkon qadar qabul qilish vaqtida ko‘zdan kechirish ma’qul.

Kafel va plitka olayotganda alohida ehtiyot bo‘ling

Kafel xaridida faqat rangi yoqishiga qarab qaror qilish yetarli emas.

Qutidagi:

• o‘lcham;

• rang yoki dizayn kodi;

• partiya ma’lumotlari;

• qoplamaning turi;

• nechta kvadrat metr ekani

kabi ma’lumotlarni tekshiring.

Bir xil rangdagi kafelning turli partiyalarida tus farqi bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun bir xona uchun imkon qadar bir xil partiyadagi mahsulotni olish ma’qul.

Qutilarni ham ta’mir tugaguncha saqlab qo‘yish foydali.

Bo‘yoq olayotganda “rang” masalasiga e’tibor bering

Bo‘yoq do‘konda bir xil ko‘rinishi mumkin, lekin devorga surtilganda rang biroz boshqacha chiqishi ehtimoli bor.

Shuning uchun:

• rang kodi;

• ishlab chiqaruvchi;

• bo‘yoq turi;

• ichki yoki tashqi ishga mo‘ljallangani;

• sarf me’yori

kabi ma’lumotlarni tekshiring.

Agar katta maydon bo‘yaladigan bo‘lsa, bir xil partiyadagi mahsulotdan foydalanish ma’qul.

Qurilish materialida nuqson chiqsa nima qilish kerak?

Mahsulotni xarid qilgandan keyin uning nuqsonli ekanini aniqlasangiz, muammoni e’tiborsiz qoldirmang.

Avvalo:

1. Chekni saqlang.

2. Mahsulotni suratga oling.

3. Qadoq va yorliqni saqlab qo‘ying.

4. Nuqsonni qayd eting.

5. Sotuvchiga murojaat qiling.

Agar mahsulot haqida xarid vaqtida aytilmagan nuqson aniqlansa, iste’molchi qonunchilikda nazarda tutilgan tegishli talablarni qo‘yishi mumkin.

Shuning uchun sotuvchi bilan gaplashganda hammasini og‘zaki qoldirmasdan, zarur hollarda yozma murojaat qilish ma’qul.

Qurilish materiallari xaridida 7 ta oltin qoida

Qisqasi, xarid vaqtida:

1. Mahsulotning nomi va xususiyatini tekshiring.

2. Ishlab chiqarilgan sana va yaroqlilik muddatiga qarang.

3. Qadoq va mahsulotning holatini tekshiring.

4. Saqlash sharoitiga e’tibor bering.

5. Narxni kilogramm, metr yoki kvadrat metr bo‘yicha solishtiring.

6. Miqdorni hisob-kitob bilan belgilang.

7. Chek va xaridga oid hujjatlarni saqlang.

Xulosa

Qurilish materiallari xaridida bir so‘mni tejayman deb, keyinchalik ming so‘m sarflab qo‘ymaslik kerak.

Sement bo‘ladimi, g‘ishtmi, kafelmi, bo‘yoqmi yoki boshqa materialmi — avvalo mahsulotning sifati, muddati, qadoqlanishi, saqlash sharoiti va narxini tekshiring.

Eng muhimi, xaridni tasdiqlovchi chek va boshqa hujjatlarni saqlang.

Chunki qurilishda xatoni keyin tuzatish oson emas: devor bo‘yaladi, kafel yotqiziladi, suvoq qilinadi. Sifatsiz material esa aynan shundan keyin o‘z “gapini” aytishi mumkin.

Shuning uchun qurilish materialini olayotganda shoshilmang: avval tekshiring, keyin to‘lang.