Bugungi kunda har birimiz deyarli har kuni turli mahsulotlarni xarid qilamiz. Biroq ayrim hollarda sotib olingan tovar nuqsonli, sifatsiz yoki foydalanish uchun yaroqsiz bo'lib chiqishi mumkin. Bunday vaziyatda ko'pchilik nima qilishni bilmaydi yoki sotuvchining "sotilgan tovar qaytarib olinmaydi" degan javobiga ishonib, o'z huquqlaridan voz kechadi. Aslida esa amaldagi qonunchilik iste'molchining huquqlarini himoya qiladi.
Sifatsiz mahsulot nima?
Sifatsiz mahsulot — bu ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi tomonidan va'da qilingan xususiyatlarga javob bermaydigan, nuqsoni mavjud yoki undan belgilangan maqsadda foydalanish imkoni bo'lmagan tovardir. Agar mahsulotda ishlab chiqarish nuqsoni aniqlansa yoki u belgilangan sifat talablariga mos kelmasa, iste'molchi uni qaytarish yoki boshqa qonuniy talablarni qo'yishga haqli.
Iste'molchi qanday huquqlarga ega?
Agar xarid qilingan mahsulot sifatsiz bo'lsa, iste'molchi quyidagi talablarni qo'yishi mumkin:
-
mahsulotni xuddi shunday, ammo sifatlisiga almashtirish;
-
boshqa rusumdagi mahsulotga almashtirish (narxdagi farqni qayta hisoblagan holda);
-
mahsulotdagi nuqsonni bepul bartaraf etishni talab qilish;
-
nuqsonni bartaraf etish uchun qilgan xarajatlarini qoplashni so'rash;
-
mahsulot narxini mutanosib ravishda kamaytirishni talab qilish;
-
oldi-sotdi shartnomasini bekor qilib, to'langan pulni to'liq qaytarishni talab qilish.
Bu huquqlar qonun bilan kafolatlangan bo'lib, sotuvchi ularni asossiz ravishda rad eta olmaydi.
"Sotilgan tovar qaytarib olinmaydi" degan yozuv qonuniymi?
Ko'plab savdo shoxobchalarida "Sotilgan tovar qaytarib olinmaydi" degan e'lonni uchratish mumkin. Biroq bu yozuv sifatsiz mahsulotlarga nisbatan amal qilmaydi. Agar mahsulotda nuqson mavjud bo'lsa, bunday e'lon iste'molchining qonuniy huquqlarini cheklay olmaydi.
Mahsulotni qaytarishda nimalarga e'tibor berish kerak?
Mahsulot sifatsiz ekanligi aniqlangach, imkon qadar tezroq sotuvchiga murojaat qilish tavsiya etiladi. Xaridni tasdiqlovchi kassa cheki yoki boshqa hujjat bo'lsa, bu murojaatni osonlashtiradi. Biroq chek yo'qligi iste'molchining huquqlarini avtomatik ravishda bekor qilmaydi. Xarid boshqa dalillar bilan ham tasdiqlanishi mumkin.
Agar sotuvchi iste'molchining qonuniy talablarini bajarishdan bosh tortsa, iste'molchi vakolatli davlat organlariga yoki sudga murojaat qilish huquqiga ega.
Xulosa
Har bir iste'molchi sifatli va xavfsiz mahsulot xarid qilish huquqiga ega. Agar xarid qilingan mahsulot sifatsiz chiqsa, iste'molchi uni qaytarish, almashtirish yoki to'langan pulni qaytarib olishni talab qilishi mumkin. Eng muhimi, o'z huquqlaringizni bilish va ularni qonun doirasida himoya qilishdir. Chunki iste'molchi huquqlari qonun bilan himoyalangan va hech bir sotuvchi ularni cheklashga haqli emas.
