Yangi qurilayotgan ko‘p qavatli uydan kvartira xarid qilayotganlar uchun eng muhim masalalardan biri — xonadon qachon topshirilishi. Qurilishning cho‘zilishi esa xaridorning ko‘chib kirish rejasidan tortib, ipoteka va ijara xarajatlarigacha ta’sir qilishi mumkin.
Shu sababli kvartira xarid qilishdan oldin uning topshirish muddati va quruvchining majburiyatlarini aniq bilib olish muhim.
Topshirish muddati shartnomada bo‘lsin
Kvartirani qachon topshirish kerakligi, avvalo, xaridor va quruvchi o‘rtasidagi shartnomada qanday belgilanganiga bog‘liq.
Shartnomada xonadonni topshirish muddati imkon qadar aniq ko‘rsatilishi kerak. Faqat “qurilish yakunlangach” yoki “yil oxirigacha” kabi noaniq ifodalar o‘rniga, tomonlarning majburiyatlarini tushunish imkonini beradigan aniq shartlarga e’tibor qaratish lozim.
Shuningdek, uy foydalanishga topshiriladigan muddat bilan aynan xaridorga kvartira topshiriladigan muddat bir xil tushuncha bo‘lmasligi mumkin. Shu sababli ikkala muddatni ham alohida aniqlash kerak.
Qurilish kechiksa, nima bo‘ladi?
Quruvchi shartnomada belgilangan muddatda xonadonni topshirmasa, bu holat xaridor uchun muhim huquqiy masalalarni yuzaga keltiradi.
Bunday vaziyatda, avvalo, shartnomada muddat buzilgan taqdirda tomonlarning javobgarligi qanday belgilanganini tekshirish kerak.
Shartnomada penya, jarima, zararni qoplash yoki boshqa javobgarlik choralari nazarda tutilgan bo‘lishi mumkin. Biroq bunday talablarning qo‘llanishi shartnoma va amaldagi qonunchilikka bog‘liq.
Quruvchining va’dasi emas, hujjat muhim
Ko‘pincha qurilish kompaniyalari reklama materiallari yoki sotuv jarayonida kvartiralarni ma’lum sanada topshirishni va’da qiladi.
Biroq xaridor uchun asosiy ahamiyatga ega bo‘lgan shartlar yozma ravishda rasmiylashtirilgani ma’qul.
Agar topshirish muddati o‘zgarsa, bu haqdagi kelishuv ham tegishli tartibda hujjatlashtirilishi kerak. Faqat telefon orqali yoki og‘zaki berilgan va’dalar keyinchalik nizoni hal qilishda yetarli bo‘lmasligi mumkin.
Kechikish sababini so‘rash mumkin
Qurilish belgilangan muddatda yakunlanmasa, xaridor quruvchidan kechikish sababi va yangi muddat haqida ma’lumot so‘rashi mumkin.
Murojaatni yozma yoki elektron shaklda yuborish va javobni saqlab qo‘yish foydali. Bu keyinchalik masala bo‘yicha huquqiy choralar ko‘rish zarur bo‘lsa, dalil sifatida ahamiyat kasb etishi mumkin.
Kvartirani qabul qilishda ham shoshilmang
Uy foydalanishga topshirilgach, kvartirani qabul qilish bosqichi boshlanadi. Bu vaqtda xonadonning shartnomada ko‘rsatilgan holatga mosligini tekshirish kerak.
Devor, pol, shift, deraza va eshiklar, elektr, suv, isitish va boshqa tizimlar ko‘zdan kechiriladi. Aniqlangan kamchiliklar bo‘lsa, ularni qabul qilish-topshirish hujjatida qayd etish maqsadga muvofiq.
Hujjatlarni saqlab qo‘ying
Kvartira xaridi bilan bog‘liq barcha hujjatlarni saqlash muhim:
— quruvchi bilan tuzilgan shartnoma;
— to‘lovni tasdiqlovchi hujjatlar;
— qo‘shimcha kelishuvlar;
— quruvchi bilan yozishmalar;
— qabul qilish-topshirish dalolatnomasi;
— aniqlangan kamchiliklar bo‘yicha hujjatlar.
Bu hujjatlar kvartira topshirilishi kechikkan yoki boshqa nizoli vaziyat yuzaga kelgan taqdirda muhim ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.
Xaridor nimalarni oldindan aniqlashi kerak?
Kvartira sotib olishdan oldin quyidagi savollarga javob olish foydali:
— Uy qachon foydalanishga topshiriladi?
— Kvartira xaridorga qachon topshiriladi?
— Muddat kechiksa, quruvchining javobgarligi qanday?
— Muddatni o‘zgartirish tartibi qanday?
— Kvartira qanday holatda topshiriladi?
— Kamchiliklar aniqlansa, ular qachon va qanday bartaraf etiladi?
— Quruvchi bilan nizoni hal qilish tartibi qanday?
Xulosa qilib aytganda, yangi kvartira xaridida narx va joylashuv bilan bir qatorda topshirish muddatini ham sinchiklab o‘rganish kerak. Shartnomada aniq belgilangan muddat, quruvchining javobgarligi va xaridorning huquqlari bo‘yicha shartlarni oldindan bilish keyinchalik yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tushunmovchiliklarning oldini olishga yordam beradi.
