Yangi qurilgan uy-joyni xarid qilishda xaridor uchun eng muhim hujjatlardan biri — quruvchi bilan tuziladigan shartnoma. Undagi bitta noaniq yoki e’tibordan chetda qolgan band keyinchalik pul, uy-joyni topshirish muddati yoki boshqa masalalarda kelishmovchiliklarga sabab bo‘lishi mumkin.
Shu sababli shartnomani imzolashdan oldin uning har bir bandini diqqat bilan o‘qib chiqish muhim.
Shartnomada tomonlar aniq ko‘rsatilishi kerak
Avvalo, shartnomada quruvchi tashkilotning to‘liq nomi, rekvizitlari va xaridorning ma’lumotlari to‘g‘ri ko‘rsatilganini tekshirish lozim.
Shartnomani aynan uy-joyni sotayotgan yoki qurish majburiyatini olayotgan vakolatli tashkilot bilan tuzayotganingizga ishonch hosil qilish kerak.
Agar shartnomani kompaniya nomidan boshqa shaxs imzolayotgan bo‘lsa, uning vakolatini tasdiqlovchi hujjatlarni ham tekshirish maqsadga muvofiq.
Xonadonning ma’lumotlari batafsil yozilishi kerak
Shartnomada xarid qilinayotgan xonadonni aniq belgilash imkonini beradigan ma’lumotlar bo‘lishi kerak.
Jumladan, uy manzili, bino va xonadon raqami, qavat, xonalar soni, maydoni hamda boshqa muhim ko‘rsatkichlar aniq ko‘rsatilishi lozim.
“Taxminan”, “o‘rtacha” kabi noaniq iboralar kelgusida tushunmovchilikka sabab bo‘lishi mumkin.
Narx va to‘lov tartibini tekshiring
Shartnomada xonadonning umumiy qiymati aniq ko‘rsatilishi kerak.
Shuningdek, boshlang‘ich to‘lov, qolgan summani to‘lash muddatlari, bo‘lib-bo‘lib to‘lash shartlari va boshqa xarajatlar mavjud bo‘lsa, ular ham shartnomada aks etishi muhim.
Agar xonadonning yakuniy maydoni dastlabki hisob-kitobdan farq qilsa, narx qanday qayta hisoblanishi ham oldindan belgilanib qo‘yilgani ma’qul.
Uyni topshirish muddatini yozma ravishda belgilang
Quruvchining xonadonni qachon topshirishi shartnomada aniq ko‘rsatilishi kerak.
Faqat reklama yoki og‘zaki va’dalarga tayanish xaridor uchun xavf tug‘dirishi mumkin.
Shuningdek, qurilish yoki topshirish muddati kechiktirilgan taqdirda tomonlarning huquq va majburiyatlari, javobgarlik masalalari qanday bo‘lishi ham shartnomada ko‘rsatilganiga e’tibor berish kerak.
Xonadon qanday holatda topshiriladi?
Xaridor uy-joyni qanday holatda qabul qilib olishi shartnomada aniq yozilishi kerak.
Masalan, xonadon ta’mirlangan holda, qora suvoq holatida yoki boshqa holatda topshiriladimi — bularning barchasi hujjatda aks etishi lozim.
Agar eshik, deraza, santexnika, isitish tizimi, elektr jihozlari yoki boshqa elementlar o‘rnatilishi va’da qilingan bo‘lsa, ularning ro‘yxatini ham shartnomada ko‘rsatish maqsadga muvofiq.
Kafolat va kamchiliklarni bartaraf etish
Yangi uy foydalanishga topshirilgandan keyin turli nuqsonlar aniqlanishi mumkin.
Shu sababli shartnomada quruvchining aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish majburiyati, kafolat shartlari va murojaat qilish tartibiga e’tibor qaratish lozim.
Xonadonni qabul qilish vaqtida aniqlangan kamchiliklar esa qabul qilish-topshirish hujjatida qayd etilishi mumkin.
Shartnomani bekor qilish shartlarini o‘qing
Hayotiy vaziyatlar sabab xaridor yoki quruvchi shartnomani bekor qilishni istashi mumkin.
Shuning uchun shartnomada uni bekor qilish asoslari, tomonlarning majburiyatlari, to‘langan mablag‘larni qaytarish tartibi va boshqa tegishli shartlar qanday belgilanganini oldindan bilish kerak.
Hujjatni o‘qimasdan imzo qo‘ymang
Shartnoma bir necha sahifadan iborat bo‘lsa ham, uni to‘liq o‘qib chiqish muhim. Tushunarsiz yoki ikki xil talqin qilinishi mumkin bo‘lgan bandlar mavjud bo‘lsa, imzolashdan oldin quruvchidan yozma tushuntirish talab qilish mumkin.
Katta miqdordagi mablag‘ bilan bog‘liq bitimlarda mustaqil yurist yoki advokatdan huquqiy maslahat olish ham foydali.
Shartnomaning nusxasini o‘zingizda saqlang
Shartnoma imzolangach, uning nusxasi xaridorda ham bo‘lishi kerak. To‘lov hujjatlari, qo‘shimcha kelishuvlar, qabul qilish-topshirish dalolatnomasi va quruvchi bilan yozishmalarni ham saqlab qo‘yish tavsiya etiladi.
Uy xaridida shartnoma oddiy rasmiyatchilik emas. U xaridor va quruvchining huquq hamda majburiyatlarini belgilaydigan asosiy hujjatlardan biridir. Shu sababli imzo qo‘yishdan oldin uning shartlarini tushunib olish, noaniq bandlarni aniqlashtirish va barcha hujjatlarni saqlash muhim.
