Kir yuvish mashinasi ishlamay qoldi, muzlatkich sovutmayapti, televizor yoqilmayapti yoki konditsioner buzildi. Bunday paytda ko‘pchilik qurilmani ustaga olib boradi yoki uyga usta chaqiradi.
Ammo maishiy texnikani ta’mirlash jarayonida ham iste’molchining huquqlari bor. Qurilmani shunchaki ustaga berib, “Tuzatib bering”, deyish keyinchalik turli muammolarga sabab bo‘lishi mumkin.
Ta’mirlash narxi kutilganidan qimmat chiqishi, qurilma kelishilgan muddatda tayyor bo‘lmasligi yoki ta’mirdan keyin boshqa nosozlik paydo bo‘lishi mumkin.
Xo‘sh, bunday vaziyatlarda iste’molchi nimalarga e’tibor berishi kerak?
Avvalo, texnikaning holatini qayd qilib qo‘ying
Maishiy texnikani ta’mirga topshirishdan oldin uning tashqi holatini suratga yoki videoga olib qo‘yish foydali.
Masalan, televizorning ekrani butun, kir yuvish mashinasining korpusida tirnalish yo‘q yoki muzlatkichning eshigi shikastlanmagan bo‘lsa, buni qayd etib qo‘ying.
Agar qurilma servisga topshirilayotgan bo‘lsa, uning:
-
rusumi va modeli;
-
seriya raqami;
-
tashqi ko‘rinishi;
-
mavjud shikastlari;
-
komplektatsiyasi;
-
aniqlangan nosozligi
qabul qilish hujjatida ko‘rsatilgani ma’qul.
Bu keyinchalik “Bu tirnalish avval ham bor edi” yoki “Bu detal sizdan kelganida yo‘q edi” kabi bahslarning oldini oladi.
Ta’mirlash narxini oldindan aniqlang
Eng ko‘p uchraydigan muammolardan biri — narx masalasi.
Usta “100 ming so‘mga tuzataman”, deydi. Ammo ta’mirlash tugagach, hisob 500–600 ming so‘m bo‘lib chiqadi.
Shuning uchun ta’mirlashdan oldin:
detal narxi qancha, xizmat haqi qancha va qo‘shimcha xarajatlar bormi — bularni aniqlashtirib oling.
Agar qurilmani tekshirishning o‘zi pullik bo‘lsa, bu haqda ham oldindan so‘rash kerak.
Ta’mirlash jarayonida dastlab aniqlanmagan boshqa nosozlik topilsa, qo‘shimcha ishlarni bajarishdan oldin uning narxini kelishib olish maqsadga muvofiq.
“Detal almashtirildi” degan gapga ishonib ketmang
Ba’zan usta:
“Falonda detal kuygan, yangisini qo‘ydik”
deydi.
Iste’molchi esa qaysi detal almashtirilgani, qanday detal o‘rnatilgani va uning qiymati haqida aniq ma’lumot olmasligi mumkin.
Shuning uchun imkon qadar almashtirilgan detal nomini, o‘rnatilgan yangi detal haqida ma’lumotni va ta’mirlash xarajatlarini ko‘rsatuvchi hujjatni so‘rang.
Almashtirilgan eski detalni o‘zingizga qaytarib berish masalasini ham oldindan kelishib olish mumkin.
Ta’mirlash muddati ham kelishib olinishi kerak
“Ertaga tayyor bo‘ladi”, “Bir-ikki kunda olib ketasiz” degan og‘zaki va’dalar keyinchalik muammoga aylanishi mumkin.
Shuning uchun qurilma qachon topshirilgani va qachon qaytarilishi kerakligi hujjatda yoki yozma shaklda qayd etilgani yaxshi.
Ayniqsa, muzlatkich, kir yuvish mashinasi yoki konditsioner kabi kundalik hayotda zarur bo‘lgan texnika uzoq vaqt ta’mirda qolib ketmasligi muhim.
Ta’mirdan keyin yana buzilsa-chi?
Tasavvur qiling, kir yuvish mashinasi suv chiqarmay qoldi. Ustaga berdingiz. Ta’mirlash uchun pul to‘ladingiz. Oradan ikki kun o‘tib, mashina yana aynan shu muammo bilan ishlamay qoldi.
Bunday holatda iste’molchi xizmat ko‘rsatuvchiga murojaat qilib, xizmat sifati bo‘yicha o‘z qonuniy talablarini qo‘yishi mumkin.
Shu sababli ta’mirlashga oid hujjatlar, chek, yozishmalar va boshqa dalillarni saqlab qo‘yish kerak.
Kafolat masalasini unutmang
Ta’mirdan keyin xizmatga yoki almashtirilgan detalga kafolat beriladimi — buni oldindan aniqlash kerak.
Agar kafolat berilsa, uning muddati va shartlari hujjatda ko‘rsatilgani ma’qul.
Masalan:
“Almashtirilgan detalga 3 oy kafolat”
degan shart mavjud bo‘lsa, bu iste’molchi uchun muhim ma’lumot.
Keyinchalik aynan shu detal bilan muammo yuzaga kelsa, iste’molchi o‘z talabini asoslashda ushbu hujjatdan foydalanishi mumkin.
Texnikani qaytarib olayotganda darhol tekshiring
Ta’mirdan chiqqan maishiy texnikani uyga olib ketib, keyin tekshirishdan ko‘ra, imkon bo‘lsa, topshirayotgan joyning o‘zida ko‘zdan kechirish yaxshiroq.
Masalan:
Kir yuvish mashinasi — yoqilishi, suv olishi, suv chiqarishi va aylanishini;
muzlatkich — ishga tushishi, sovutishi va eshigi yopilishini;
televizor — ekran, ovoz, pult va ulanishlarini;
konditsioner — sovutish, isitish, ventilyatsiya va pult funksiyalarini tekshirish kerak.
Agar qurilma avval ishlagan biror funksiyasi ta’mirdan keyin ishlamayotgan bo‘lsa, buni darhol ayting.
Uyga kelgan usta bilan ham ehtiyot bo‘ling
Har doim ham texnikani servisga olib borish shart emas. Ba’zan usta uyga kelib ta’mirlaydi.
Bunday holatda ham xizmat narxi, bajariladigan ish va almashtiriladigan detallar haqida oldindan kelishib olish kerak.
Ayniqsa, “Ustani chaqirish bepul, lekin ko‘rib chiqish uchun pul olinadi” yoki “Detal alohida hisoblanadi” kabi shartlar mavjud bo‘lsa, buni avvaldan aniqlab oling.
Chek va hujjatlarni saqlang
“Chek kerak emas, aka”, degan gapga uchib qolmang.
Ta’mirlash uchun pul to‘langanini tasdiqlovchi hujjat iste’molchi uchun muhim dalil bo‘lishi mumkin.
Shuningdek, quyidagilarni saqlab qo‘yish foydali:
-
qabul qilish-topshirish hujjati;
-
chek yoki kvitansiya;
-
ta’mirlash buyurtmasi;
-
kafolat hujjati;
-
ustaning yozma hisob-kitobi;
-
Telegram yoki boshqa messenjerlardagi yozishmalar;
-
qurilmaning ta’mirdan oldingi va keyingi holatini ko‘rsatuvchi foto-video.
Qurilma yo‘qolsa yoki shikastlansa nima bo‘ladi?
Ta’mirlashga topshirilgan texnika servis yoki ustaning qo‘lida bo‘lgan vaqtda uning saqlanishi masalasi ham muhim.
Masalan, televizorni ta’mirlashga topshirdingiz, ammo qaytarib olayotganda korpusida yangi yoriq paydo bo‘lganini ko‘rdingiz.
Bunday vaziyatda qurilmani topshirish vaqtida tuzilgan hujjat juda asqotishi mumkin. Chunki unda texnikaning dastlabki holati qayd etilgan bo‘lsa, keyingi o‘zgarishni ko‘rsatish osonlashadi.
Ta’mirlash sifatsiz bo‘lsa nima qilish kerak?
Agar xizmat sifatsiz ko‘rsatilgan deb hisoblasangiz, avvalo xizmat ko‘rsatuvchiga murojaat qiling.
Murojaatda:
-
texnika qachon topshirilgani;
-
qanday nosozlik bo‘lgani;
-
qanday ta’mirlash ishlari bajarilgani;
-
qancha pul to‘langani;
-
ta’mirdan keyin qanday muammo aniqlangani
aniq ko‘rsatilishi kerak.
Talabingizni imkon qadar yozma shaklda bildirish va uning nusxasini saqlab qolish foydali.
Agar masala hal qilinmasa, iste’molchi o‘z huquqlarini himoya qilish uchun vakolatli tashkilotlarga yoki sudga murojaat qilishi mumkin.
Qisqasi
Maishiy texnikani ta’mirga berishda “Usta tuzatib beradi-ku”, deb barcha masalani uning ixtiyoriga tashlab qo‘yish to‘g‘ri emas.
Qurilmaning holatini qayd qiling, ta’mirlash narxi va muddatini oldindan kelishing, qabul qilish hujjatini oling, almashtiriladigan detallar haqida ma’lumot so‘rang, kafolat shartlarini aniqlang va barcha to‘lov hujjatlarini saqlab qo‘ying.
Chunki texnika buzilishi bir muammo bo‘lsa, uni ta’mirlash jarayonida iste’molchi huquqlarining buzilishi undan ham katta muammoga aylanishi mumkin.
