Iste’mol bozorida tovar sotish jarayoni faqat mahsulotni xaridorga topshirish bilan yakunlanmaydi. Sotuvchi mahsulot sifati, iste’molchiga berilgan ma’lumotlarning haqqoniyligi, kafolat majburiyatlari hamda nuqson aniqlangan taqdirda qonuniy talablarni o‘z vaqtida ko‘rib chiqish uchun ham mas’uldir.
Qumqo‘rg‘on tumanida istiqomat qiluvchi iste’molchi bilan bog‘liq holat ana shu masalaning amaliy misollaridan biri bo‘ldi.
Ma’lum bo‘lishicha, iste’molchi Sho‘rchi tumani hududida joylashgan savdo markazidan UEK-511 EMERALD rusumli kuller xarid qilgan. Biroq mahsulotdan foydalanish jarayonida uning sifatida nuqson mavjudligi aniqlangan.
Iste’molchi nosoz mahsulot yuzasidan savdo markazi xodimlariga murojaat qilgan. Dastlab do‘kon vakillari mahsulotni yangisiga almashtirib berishni va’da qilgan. Ammo oradan qariyb 20 kun vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, masala amaliy yechim topmagan.
VA’DA — YECHIM EMAS
Mazkur holatni tahlil qilganda, masalaning asosiy jihati faqat sifatsiz mahsulot sotilganida emasligini ko‘rish mumkin.
Iste’molchiga “almashtirib beramiz” deb va’da qilishning o‘zi uning buzilgan huquqini tiklamaydi. Muhimi — bildirilgan talab bo‘yicha amaliy chora ko‘rish va masalani qonuniy tartibda o‘z vaqtida hal etishdir.
Aks holda, iste’molchi xarid uchun mablag‘ sarflagan bo‘lsa-da, mahsulotdan foydalana olmaydi. Shu bilan birga, muammoni hal etish maqsadida qayta-qayta savdo nuqtasiga borish, telefon orqali bog‘lanish va vaqt sarflashga majbur bo‘ladi.
Demak, sifatsiz mahsulot bilan bog‘liq nizolarda iste’molchining nafaqat moddiy manfaati, balki vaqti va kundalik hayotidagi qulayligi ham e’tiborga olinishi kerak.
MUAMMO HUDUDLARARO HAMKORLIK ASOSIDA O‘RGANILMOQDA
Mazkur masala yuzasidan iste’molchi Qumqo‘rg‘on tumani Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatiga murojaat qilgan.
Holat o‘rganilib, mahsulot Sho‘rchi tumani hududidagi savdo markazidan xarid qilingani inobatga olinib, tegishli hujjatlar Sho‘rchi tuman Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatiga qonuniy tartibda ko‘rib chiqish uchun yuborilgan.
Bu jarayon iste’molchilar huquqlarini himoya qilishda hududiy jamiyatlar o‘rtasidagi hamkorlikning ahamiyatini ham ko‘rsatadi. Iste’molchi bir tumanda yashab, mahsulotni boshqa hududdan xarid qilishi mumkin. Bunday vaziyatda masalaning “bizning hudud emas” degan yondashuv bilan chetda qoldirilishi to‘g‘ri emas.
Aksincha, tegishli hududiy tuzilmalar o‘rtasida tezkor axborot almashinuvi va hamkorlik yo‘lga qo‘yilishi iste’molchi manfaatlarini samarali himoya qilishning muhim shartidir.
SIFATSIZ TOVAR BO‘YICHA TALAB O‘Z VAQTIDA KO‘RIB CHIQILISHI ZARUR
Iste’molchi mahsulot xarid qilar ekan, uning sifatli va belgilangan vazifani bajaradigan holatda bo‘lishini kutishga haqli.
Tovarda nuqson aniqlanganda esa iste’molchining qonuniy talabi e’tiborsiz qoldirilmasligi, masala asossiz ravishda cho‘zilmasligi kerak.
Amaliyotda ayrim savdo subyektlari iste’molchining e’tirozini vaqtinchalik va’dalar bilan yumshatishga harakat qilishi mumkin. Biroq muammoni ortga surish uning yo‘qolib ketishiga olib kelmaydi. Aksincha, nizo chuqurlashadi va iste’molchining savdo subyektiga bo‘lgan ishonchi pasayadi.
Halol savdo madaniyatida esa nuqsonli mahsulot aniqlangan holatda masalaga tezkor va mas’uliyatli yondashish muhim.
HAR BIR MUROJAAT — BOZORDAGI MUAMMONING SIGNALI
Mazkur holat faqat bitta kuller yoki bitta iste’molchi masalasi sifatida baholanmasligi kerak.
Har bir shunday murojaat savdo va xizmat ko‘rsatish tizimidagi muayyan kamchilikni ko‘rsatadi. Agar sotuvchi nuqsonli mahsulot bo‘yicha bildirilgan talabni o‘z vaqtida ko‘rib chiqmasa, xuddi shunday muammoga boshqa xaridorlar ham duch kelishi mumkin.
Shu bois iste’molchilar huquqlarini himoya qilishda nafaqat bitta holatni ijobiy yakunlash, balki muammoning sabablarini aniqlash, savdo subyektlariga qonunchilik talablarini tushuntirish va o‘xshash holatlarning takrorlanishiga yo‘l qo‘ymaslik muhim ahamiyat kasb etadi.
Iste’molchi huquqini himoya qilish — uning talabini eshitishdan boshlanadi, ammo amaliy yechim bilan yakunlanishi kerak. Va’da emas, qonuniy va o‘z vaqtida ko‘rilgan chora iste’molchi ishonchini ta’minlaydi.
Sizning ham iste’molchi sifatidagi huquqlaringiz buzildimi?
☎️ 1091 qisqa raqamiga qo‘ng‘iroq qiling!
O‘zbekiston iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi
Surxondaryo viloyati hududiy birlashmasi Axborot xizmati
