Sotuvchi: "Almashtirib berolmaymiz" desa, nima qilish kerak? Xaridorning tovarni almashtirish huquqi

Sotuvchi: "Almashtirib berolmaymiz" desa, nima qilish kerak? Xaridorning tovarni almashtirish huquqi

Do‘kondan kiyim-kechak, maishiy texnika yoki boshqa mahsulot xarid qilgandan so‘ng uning o‘lchami mos kelmasligi, rangi yoqmasligi yoki ayrim nuqsonlari aniqlanishi mumkin. Bunday holatlarda ko‘pchilik sotuvchining: "Sotilgan tovar qaytarib olinmaydi" yoki "Almashtirib berolmaymiz"degan javobini eshitadi. Aslida esa iste’molchi qonun bilan himoyalangan bo‘lib, ayrim hollarda xarid qilgan mahsulotini almashtirishni talab qilish huquqiga ega.

Xaridor qachon tovarni almashtirishni talab qilishi mumkin?

O‘zbekiston Respublikasining "Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida"gi Qonuniga muvofiq, iste’molchi sifati lozim darajada bo‘lgan nooziq-ovqat tovarini xarid qilgan kundan boshlab 10 kun ichida uni xuddi shunday boshqa tovarga almashtirishni talab qilish huquqiga ega.

Buning uchun quyidagi shartlarga rioya etilishi lozim:

* tovar ishlatilmagan bo‘lishi;
* uning tashqi ko‘rinishi, iste’mol xususiyatlari va sifati saqlangan bo‘lishi;
* zavod yorliqlari, plombalari va tamg‘alari buzilmagan bo‘lishi;
* xaridni tasdiqlovchi kassa cheki yoki boshqa to‘lov hujjati mavjud bo‘lishi tavsiya etiladi.

Agar chek saqlanmagan bo‘lsa, ayrim hollarda xaridni tasdiqlovchi boshqa dalillar ham asos bo‘lishi mumkin.

Zarur tovar bo‘lmasa nima bo‘ladi?

Agar sotuvchida xaridor istagan o‘lcham, rang, model yoki boshqa xususiyatdagi mahsulot mavjud bo‘lmasa, iste’molchi quyidagi huquqlardan birini tanlashi mumkin:

* xarid summasini to‘liq qaytarib olish;
* mahsulot kelganda uni almashtirishni talab qilish;
* boshqa turdagi tovarga almashtirish va narxdagi farqni qayta hisob-kitob qilish.

Bu holatda sotuvchi iste’molchining qonuniy talabini e’tiborsiz qoldirmasligi lozim.

Nuqsonli mahsulot bo‘lsa-chi?

Agar xarid qilingan mahsulotda ishlab chiqarish nuqsoni yoki boshqa kamchilik aniqlansa, iste’molchining huquqlari yanada kengroq bo‘ladi. U:

* mahsulotni sifatlisiga almashtirishni;
* nuqsonni bepul bartaraf etishni;
* xarid narxini mutanosib ravishda kamaytirishni;
* yetkazilgan zararni qoplashni;
* shartnomani bekor qilib, to‘langan pulni qaytarishni talab qilishi mumkin.

Bunday talablar qonunchilikda belgilangan tartibda ko‘rib chiqiladi.

"Almashtirib berilmaydi" degan yozuv qonundan ustun emas

Ba’zi savdo shoxobchalarida "Sotilgan tovar qaytarib olinmaydi" yoki "Almashtirilmaydi" degan e’lonlarni uchratish mumkin. Biroq bunday yozuvlar iste’molchining qonun bilan kafolatlangan huquqlarini cheklamaydi. Agar mahsulot qonunda belgilangan talablarga javob bersa, sotuvchi uni almashtirish yoki boshqa qonuniy yechimni taklif etishi shart.

Shu bilan birga, amaldagi qonunchilikda gigiyena, sanitariya yoki boshqa sabablarga ko‘ra qaytarilishi va almashtirilishi cheklangan ayrim turdagi mahsulotlar ro‘yxati ham mavjud. Xarid qilishdan oldin ushbu toifadagi mahsulotlarga e’tibor qaratish tavsiya etiladi.

Huquqingiz buzilsa, qayerga murojaat qilish mumkin?

Agar sotuvchi iste’molchining qonuniy talabini rad etsa yoki masalani hal qilishdan bosh tortsa, avvalo savdo shoxobchasi rahbariyatiga yozma murojaat qilish tavsiya etiladi. Muammo bartaraf etilmasa, O‘zbekiston iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari tizimi yoki boshqa vakolatli davlat organlariga murojaat qilish mumkin.

Iste’molchi o‘z huquqlarini bilishi nafaqat shaxsiy manfaatlarini himoya qiladi, balki savdo va xizmat ko‘rsatish sohasida mas’uliyat hamda qonuniylikni mustahkamlashga ham xizmat qiladi.