Jamoat transporti, temiryo‘l yoki havo transportidan foydalanish vaqtida yo‘lovchi turli vaziyatlarga duch kelishi mumkin. Masalan, transport vositasidagi nosozlik, yo‘l-transport hodisasi yoki boshqa holat sabab yo‘lovchining sog‘lig‘iga, mol-mulkiga yoxud bagajiga zarar yetishi ehtimoli mavjud.
Bunday vaziyatda yo‘lovchi qanday yo‘l tutishi kerak?
Avvalo, holatni hujjatlashtiring
Yo‘lovchiga zarar yetgan bo‘lsa, birinchi navbatda hodisa bilan bog‘liq dalillarni imkon qadar saqlab qolish muhim.
Buning uchun:
— chipta yoki elektron chiptani;
— bagaj hujjatlarini;
— hodisa joyidagi foto va videolarni;
— guvohlarning aloqa ma’lumotlarini;
— tibbiy ko‘rik va davolanishga oid hujjatlarni
saqlab qo‘yish mumkin.
Agar hodisa transport vositasining o‘zida yuz bergan bo‘lsa, imkon qadar tashuvchi yoki uning vakiliga bu haqda xabar berish kerak.
Sog‘liqqa zarar yetgan bo‘lsa
Yo‘lovchi jarohat olgan yoki sog‘lig‘iga zarar yetgan taqdirda, avvalo tibbiy yordamga murojaat qilishi lozim.
Tibbiy muassasadan berilgan ma’lumotnoma, tashxis, davolanish bilan bog‘liq hujjatlar va to‘lovlarni tasdiqlovchi hujjatlarni saqlash keyinchalik zararni undirish masalasida muhim bo‘lishi mumkin.
Zarar miqdori va uni qoplash tartibi hodisaning sababi, transport turi va amaldagi qonunchilikka qarab belgilanadi.
Bagaj yoki boshqa mol-mulk zarar ko‘rsa
Yo‘lovchining bagaji yo‘qolsa, shikastlansa yoki boshqa mol-mulkiga zarar yetkazilsa, bu holatni tashuvchiga ma’lum qilish kerak.
Bagaj topshirilgan bo‘lsa, uni qabul qilish hujjatlari va boshqa tegishli ma’lumotlar saqlanishi lozim.
Zararni tasdiqlash uchun buyumning xarid qilinganini tasdiqlovchi hujjatlar, fotosuratlar, ta’mirlash xarajatlari haqidagi ma’lumotlar va boshqa dalillar kerak bo‘lishi mumkin.
Tashuvchiga murojaat qilish
Hodisa yuzasidan tashuvchiga yozma yoki elektron shaklda murojaat qilish mumkin.
Murojaatda:
-
hodisa sodir bo‘lgan sana va joy;
-
transport vositasi yoki reys raqami;
-
chipta ma’lumotlari;
-
yetkazilgan zarar;
-
mavjud dalillar;
-
qo‘yilayotgan talab
aniq ko‘rsatilishi maqsadga muvofiq.
Murojaat yuborilganda uning nusxasi va yuborilganini tasdiqlovchi ma’lumotni saqlab qo‘yish kerak.
Zararni qoplash masalasi
Yo‘lovchiga yetkazilgan zarar uchun kim javobgar bo‘lishi hodisaning qanday yuz berganiga bog‘liq.
Masalan, transport vositasining texnik nosozligi, tashish xavfsizligi talablarining buzilishi yoki boshqa holatlar javobgarlik masalasiga ta’sir qilishi mumkin.
Shu sababli har bir vaziyat bo‘yicha zarar yetkazilishining sababi va mavjud dalillar alohida baholanadi.
Muammo hal bo‘lmasa, nima qilish mumkin?
Agar tashuvchiga qilingan murojaat natija bermasa yoki tomonlar o‘rtasida kelishmovchilik yuzaga kelsa, iste’molchi o‘z huquqlarini qonunchilikda belgilangan tartibda himoya qilish imkoniyatiga ega.
Bunda mavjud hujjatlar, tibbiy ma’lumotnomalar, chipta, to‘lov hujjatlari va tashuvchi bilan yozishmalar muhim dalil bo‘lishi mumkin.
Eng muhimi — zarar yetgan holatni imkon qadar tez hujjatlashtirish va dalillarni saqlab qolish. Bu keyinchalik zararni qoplash masalasini ko‘rib chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
